ਏਕਸ਼੍ਚਣ੍ਡੀਸ਼੍ਵਰਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦਯਨੇ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਨਰਃ
ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਏਕਚੰਡੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭृਗੁਪਾਤਂ ਪਤੇਦੇਕਃ ਕੇਦਾਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਕੇਦਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰੀषਂ ਸਾਧਯੇਦਨ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਾਦਿਤਃ
ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਕਰੀਸ਼ਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵ ਸਂਗਪਰਿਤ੍ਯਾਗਂ ਕृਤ੍ਵੈਕੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਮਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤਥਾਨ੍ਯਦਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਿਤਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਜਾ ਜੰਮਿਆ।
ਅਹਿਂਸਾ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
ਅਹਿਂਸਕਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਯੋ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਸੁਨਿਰ੍ਦਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਅਹਿੰਸਕ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਮਭਯਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ੬.੨੯.
ਪਰ ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਨਾਸ੍ਤਿ ਭਰ੍ਗਸਮੋ ਦੇਵੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗਂਗਾਸਮਾ ਨਦੀ
ਭਰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਅਥਾਹਮਬ੍ਰੁਵਂ ਤਂ ਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਜਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨ੍ਯਤੇ ਵृਦ੍ਧਲੋਕਾਨਾਮੇਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਤਥਾ ਵੈਦ੍ਯਾ ਵੈਦ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹੇ ਵੈਦ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤਦਤ੍ਰ ਵਿषਯੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਰਂ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਵਚਃ
ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਭਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸ।
ਅਥ ਮਾਂ ਸ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਦ ਮੈਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੋਲ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੋਜਾ ਜੰਮਿਆ।'
ਅਹੋ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤਮਾ ਲੋਕੇ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸੁਨਿਰ੍ਦਯਾਃ
ਹਾਏ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਸਯੋਗ ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਬੇਦਰਦ ਹਨ।
ਨ ਮਾਂਸਮਾਯੁषੋ ਹੇਤੁਰਾਰੋਗ੍ਯਸ੍ਯ ਬਲਸ੍ਯ ਵਾ
ਮਾਸ਼ ਖਾਣ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਹਤ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਾਕਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਸ਼ਿਨੋऽਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਰੋਗਾਰ੍ਤਾ ਦੁਰ੍ਬਲਾਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਲੋਕ ਮਾਸ਼ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਕਸਰ ਬੀਮਾਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਮਾਂਸਾਦਾ ਅਪਿ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਰੋਗਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ੬.੨੯.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਜੀਵਿਤੈषਿਣਾਮ੍
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਸ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—
ਨ ਹਿ ਮਾਂਸਂ ਤृਣਾਤ੍ਕਾष੍ਠਾਦੁਪਲਾਦਪਿ ਜਾਯਤੇ
ਮਾਸ਼ ਘਾਹ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਏਤਦੇਵ ਹਿ ਦृष੍ਟਾਂਤਂ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨੇ
ਇਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਮਾਸ਼ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੌਪਮ੍ਯੇਨ ਭੂਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪਂਡਿਤੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਹਂਤਾ ਚੈਵਾਨੁਮਂਤਾ ਚ ਵਿਸ਼ਸ੍ਤਾ ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੀ
ਜੋ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਵੇਚਦਾ ਜਾਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ—
ਧਨੇਨ ਕ੍ਰਯਕृਦ੍ਧਂਤਿ ਭਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਖਾਦਕਃ
ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਯੋ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਨ ਕਿਂਚਨ
ਜੋ ਕੋਈ ਕੰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ—
ਸ਼ਾਕਮੂਲਫਲਾਹਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਏਕੋ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਤਪਸ੍ਤਪਤਿ ਦੁਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਔਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਂਯਂ ਕਾਮਯਤੇ ਕਾਮਂ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਮਪਿ ਮਾਨਵਃ ੬.੨੯.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੋਵੇ—
ਕਾਮਗੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਤਸੇਵਿਤਃ
ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰਥ ਵਿਚ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ—