ਜਲਸਰ੍ਪਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸੁਦੀਰ੍ਘਂ ਭੀषਣਾਕृਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਲੰਮਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਜਨਸਮਾਗਮੇ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸੱਪ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਰਾਸੀਤ੍ਤਾਪਸੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਪ੍ਰਭਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਃ ੬.੨੯.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਨਿष੍ਕਂਪਾਂ ਸੁਦृਢਾਮृਜ੍ਵੀਂ ਨਾਤਿਸ੍ਤਬ੍ਧਾਂ ਨ ਕੁਂਚਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਿੱਧਾ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਾ ਵਕਰਾ ਸੀ।
ਸਂਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਂ ਸ੍ਵਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨਵਲੋਕਯਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਦੀ ਨੋਕ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਆਵਰ੍ਤਪਂਕਜਾਂਤਃਸ੍ਥਮष੍ਟਪਤ੍ਰ ਮਧੋਮੁਖਮ੍
ਕੌਂਡਲੇ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ਥਂ ਚ ਵੈਦਨਾਥਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਵੈਦਨਾਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਂਦ੍ਯਂ ਚਾਪ੍ਯਭੇਦ੍ਯਂ ਚ ਜਰਾਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਨਿੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਟੁੱਟ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।
ਅਂਗੁष੍ਠਤਰ੍ਜਨੀਯੋਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹृਦਯਸਂਗਤਮ੍
ਉਹ ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਤਰਜਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦਿਲ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵੇष੍ਟਯਾਮਾਸ ਭੋਗੇਨ ਨਿਸ਼੍ਚਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਅਡੋਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰ੍ਧਨਇਤਿਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਨਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕृਤਸ਼੍ਰਮਃ ੬.੨੯.
ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਵਰਧਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ।
ਨਾਤਿਦੂਰਸ੍ਥਿਤਂ ਮਾਂ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਕਾਰਿਣਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਕਰਤਬ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਸ੍ਫੁਰਤਾਧਰਯੁਗ੍ਮੇਨ ਬਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ।
ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਯਦਿ ਧ੍ਯਾਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਈਦृਕ੍ਕਾਯੋ ਭਵਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਗੁਰੁਰ੍ਮੇ ਯੇਨ ਧਰ੍षਿਤਃ
ਜੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਿਰਭੇਦ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਸਰੀਰ ਜਲਦੀ ਮੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਅਥਾਹਂ ਸਰ੍ਪਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਦਾਰੁਣਾਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸੇ ਪਲ ਮੈਂ ਕਠੋਰ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਥ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਧੇਃ ਸ ਪਰ੍ਯਂਤਂ ਸਂਯਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ ਸੰਯਮੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਅੰਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇ।
ਅਥ ਸਰ੍ਪਾਕृਤਿਂ ਮਾਂ ਚ ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਤਟਸ੍ਥਂ ਭਯਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਜਨਂ ਤਦਾ
ਫਿਰ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਖੜਾ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਪਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਦੀਨਂ ਨੈष ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਇਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਸਮੋ ਮਾਨੇऽਪਮਾਨੇ ਚ ਸਮਲੋष੍ਟਾਸ਼੍ਮਕਾਂਚਨਃ
ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ, ਪਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਜਾਨਤਾ ਵਤ੍ਸ ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ੬.੨੯.
ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਸ਼੍ਰੀਵਰ੍ਧਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਨਿਜਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਵਰਧਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦਿਵਾ ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਯਾ ਯਦ੍ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਵਚਃ
ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੀ ਬਚਨ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ—
ਨ ਮृषਾ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵੈਰੇਣਾਪਿ ਗੁਰੋ ਮਯਾ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਦਯਤੇ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ਼ੋषਂ ਯਾਤਿ ਮਹਾਰ੍ਣਵਃ
ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਉਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮੁਵਾਚ ਗੁਰੁਃ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਸਤਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
ਸਦਾ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਵਯਃਸ੍ਥੋਪਿ ਸ਼ਾਸਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ॥। ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਬਾਲ ਏਵ ਤ੍ਵਂ ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਵਚ੍ਮਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਧਰ੍ਮਂ ਨ ਵ੍ਯਯਤੇ ਕੋऽਪਿ ਮੁਨੀਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਚਿਤਮ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਤਪਸ੍ਵਿਭਿਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਾਪਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰੇषਾ ਸਨਾਤਨੀ
ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ—ਇਹ ਸਦਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਦਗ੍ਧਃ ਸ ਦਹਤੇ ਭੂਯੋ ਹਤਮੇਵ ਨਿਹਂਤਿ ਚ ੬.੨੯.
ਜੋ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਵਾਪਸ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।