ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਚਿਰਂ ਤਤ੍ਰ ਤੈਃ ਸਮਂ ਮਹਤੀਂ ਚਿਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।
ਤਤ ਆਦਾਯ ਮਾਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ਨਿਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਫਿਰ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਨਿਸ਼ਾਵਸ਼ੇषੇऽਹਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤ੍ਵਰਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਠ ਗਿਆ।
ਕਾਮੇਨੋਨ੍ਮਤ੍ਤਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭ੍ਰਮਮਾਣ ਇਤਸ੍ਤਤਃ
ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕ੍ਵ ਗਤਾਸਿ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਵਿਜਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਹਾਯ ਮਾਮ੍
ਤੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?
ਏषੋऽਰੁਣਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਾਭਾਂ ਤ੍ਯਜਤਿ ਚਂਦ੍ਰਮਾਃ
ਹੁਣ, ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਤਨੁਃ ਸਮਾਯਾਤਿ ਸਵਿਤਾ ਰਕ੍ਤਮਂਡਲਃ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਲਾਲ ਗੋਲ ਸਰੀਰ ਉਗ ਆਇਆ ਹੈ।
ਗਗਨਂ ਵ੍ਯਾਪਯਨ੍ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਂਤਾਪਯਤਿ ਮਾਂ ਭृਸ਼ਮ੍ ੬.੨੯.
ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਫੈਲ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਰੀਂਦਃ ਸ੍ਵਯਮਭ੍ਯੇਤਿ ਤਤ੍ਕੁਚਾਭੌ ਸਮੁਦ੍ਵਹਨ੍
ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਕੁਚਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਲਪਮਾਨਸ੍ਯ ਮਮ ਮੋਹੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਕਬਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਭਰਮ ਆ ਗਿਆ।
ਯਂਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਭ੍ਰਮਮਾਣੋ ਮਹਾਵਨੇ
ਜਦ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ—
ਤ੍ਵਦ੍ਦਂਤਮੁਸਲਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯਾ ਊਰੁਯੁਗਂ ਗਜ ੭੪ ਤ੍ਵਯਾ ਜਂਬੂਕ ਚੇਦ੍ਦृष੍ਟਾ ਬਿਂਬਾਫਲਨਿਭਾਧਰਾ
ਹਾਥੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਰੜਕਾਂ ਮਸਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਠ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਸਿਆਲ—
ਅਥਵਾ ਬਿਲ੍ਵ ਸ਼ਂਸ ਤ੍ਵਂ ਯਦਿ ਬਿਲ੍ਵੋਪਮਸ੍ਤਨੀ
ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖਾ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਨੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੱਸ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪੁष੍ਪਸਦृਸ਼ਾਂਗੀ ਸਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ
ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਮਧੂਕ ਤਵ ਪੁष੍ਪੇਣ ਦਯਿਤਾਯਾਃ ਸਮੌ ਸ਼ੁਭੌ
ਮਧੂਕ ਰੁੱਖਾ, ਤੇਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਗਲ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।
ਕਦਲੀਸ੍ਤਂਭ ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਕੋਮਲੌ
ਕਦਲੀ ਦੇ ਡੰਡਾ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਪੈਰ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹਨ।
ਭੋਭੋ ਮृਗ ਨ ਮੇ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਾऽਤ੍ਰ ਕਾਨਨੇ ੬.੨੯.
ਹੇ ਹਿਰਣ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਕਾਂਤਾਯਾਃ ਪੁਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇਂऽਗਂ ਕਲਾਪਕृਤ੍
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯੋऽਯਂ ਸਂਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਹਂਸੋ ਹਂਸੀਮਨੁਸ੍ਮਰਤ੍ਯਸੌ
ਇਹ ਹੰਸ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹੰਸੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਸੁਧਨ੍ਯੋऽਯਂ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋ ਵਿਹਂਗਮਃ
ਇਹ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵਾਕਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੈ।
ਯ ਏष ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਰਾਵੋ ਵਿਭ੍ਰਮਂ ਜਨਯਨ੍ਮਮ
ਇਹ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰਹ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਯਂ ਮृਗੋ ਯਾਤਿ ਤਂ ਮृਗੀ ਯਾਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਹਿਰਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਰਣੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਣੋऽਯਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਕਾਂਤਾਮਨੁਰਾਗਾਨੁਯਾਯਿਨੀਮ੍
ਇਹ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤਪ੍ਤਕਾਂਚਨਸਂਨਿਭੇ
ਹਾਏ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੂੰ ਹਿਰਣ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇ ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈਂ।
ਕ੍ਵ ਸਾ ਭਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਵ ਸਾ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਕ੍ਵ ਸਾ ਤੁष੍ਟਿਃ ਕ੍ਵ ਸਾ ਦਯਾ
ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਉਹ ਭਗਤੀ, ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਉਹ ਪ੍ਰੀਤ, ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਉਹ ਸੰਤੋਖ, ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਉਹ ਦਇਆ?
ਏਵਂ ਪ੍ਰਲਪਮਾਨਸ੍ਯ ਮਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਾਃ ੬.੨੯.
ਜਦ ਮੈਂ ਐਸਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਆ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤੈਃ ਕੋਪਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋऽਹਂ ਸੂਤਨਂਦਨ
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਸੂਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਮੂਢਾਤ੍ਮਨ੍ਨਸ਼ੋਚ੍ਯਂ ਜੀਵਿਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੂਰਖ? ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਦੁੱਖੀ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯੂਯਂ ਵਯਂ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸਂਜਾਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਭੁਵਿ
ਤੂੰ, ਅਸੀਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ — ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਾ
ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।