ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਵਾ ਨਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਜੋ ਇਹ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਭਾਸਾਦੀਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਮੂਰ੍ਤਾਨਿ ਸਕਲਾਨਿ ਚ
ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ,
ਤਾਨਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵ-ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣੇ।
ਯਦ੍ਯੇਵਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਭਵਿष੍ਯ ਤ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਯੁਗਮ੍
ਜੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਐਸਾ ਮੰਦੇ ਯੁਗ ਆਵੇ,
ਪੁਰਂਦਰਾਦ੍ਯ ਚਾਸ੍ਮਾਕਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯ
ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰੋ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।
ਯਦਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਯਿष੍ਯਾਮੋ ਰੌਦ੍ਰਂ ਕਲਿਯੁਗਂ ਵਿਭੋ ਪਾਤਾਲੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਵਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਵਾ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕੀਏ, ਚਾਹੇ ਪਾਤਾਲ, ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਈਏ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृਪਾਵਿष੍ਟਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਦੀ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਆ ਗਈ।
ਅਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਕਲਿਨਾ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਿਂਚਿ ਦ੍ਵਦ ਬृਹਸ੍ਪਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੱਸੋ ਜੋ ਕਲਿਜੁਗ ਤੋਂ ਅਸਰ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਲੰਬਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ ੬.੨੮.
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਭੂਪਾਲਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਃ ਪਾਪਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।
ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਸਮਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪੂਰਿਤਂ ਪਾਂਸੁਭਿਃ ਪੁਰਾ
ਉਥੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਕਦੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਥੇ, ਹੇਠਾਂ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਕਲਿਨਾ ਹਿ ਤਤ੍
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਵਾਂਸ਼ੇਨ ਗਚ੍ਛਂਤੁ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਤੀਰਥ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਥੇ ਜਾਵਣ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਤੀਰਥ ਉਸੇ ਵੇਲੇ
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਦੇ ਜਿੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਲੈ ਲਏ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਜਾਤ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਂਗਮਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉਥੇ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵਾਣਿ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਿ ਪ੍ਰਭਵਂਤਿ ਕਿਮ੍ ੬.੨੮.
ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਇਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ।
ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਥਾਨਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਨਾਮ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ,
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਜਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਖੇਤਰ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨ ਤੇषਾਂ ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਕृਤਃ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸ਼ੁਭਾਵਹੇ
ਉਥੇ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਸਂਪ੍ਰਯਾਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਵਃ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਆਸਥਾਨ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਯੇषਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰਵਣਾਦੇਵ ਨਰਃ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਸ੍ਨਾਨਾਤ੍ਤਥਾ ਦਾਨਾਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਧਿਆਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਸਮਾਸ਼੍ਰਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਅਠਾਈਂ ਅਧਿਆਇ, ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਹਜ਼ਾਰ ਸੰਖਿਆ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਖ੍ਯਾਤਿਮਾਪਨ੍ਨਂ ਸਮਸ੍ਤੇ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਉਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤੋऽਦੂਰਾਨ੍ਮੁਨਯਃ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ, ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਏ।