ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸੇਵ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗੇषੁ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਜਲਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਤਲਾਬਾਂ, ਕੂਆਂ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਕਿਂ ਯ੍ਰਜ੍ਞੈਃ ਕਿਂ ਵृਥਾ ਦਾਨੈਃ ਕ ਵ੍ਰਤੈਃ ਕਿਂ ਜਪੈਰਪਿ
ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਵਿਅਰਥ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਪਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਏਤਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਮਾਂਗਲ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਦ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ
ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਸਮਾਸੀਨਂ ਸਭਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੰਦ੍ਰਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਉਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਕਲਾਃ ਕਾष੍ਠਾਨਿਮੇषਾਸ਼੍ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਨਿਮੇਸ਼, ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੁਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਉਹ ਓਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ-ਗਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯੁਗਸਂਭਵਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਮਾਪ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਤੇ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੈਵ ਤੁ ੬.੨੭.
ਉਥੇ ਅਠਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਸਤੱਰ ਲੱਖ ਪੂਰੇ ਹਨ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਭਯਦ੍ਵੇषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ਪਞ੍ਚਤਾਲਪ੍ਰਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਦੀਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਉਹ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਡਰ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪੰਜ ਤਾਲ ਉੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ षੋਡਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਮਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਰਂ ਚ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕ੍ਯਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮृਗਾਃ ॥ ਦੈਵੀਂ ਵਾਚਂ ਪ੍ਰਜਲ੍ਪਂਤਿ ਨ ਵਿਰੋਧਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਚ ।ਾ
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹਿਰਣ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਵੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਧੇਨਵਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤਿ ਵਾਂਛਿਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਤ੍ਪਯਃ
ਉਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਵਾ ਨਾਰੀ ਜਾਯਤੇ ਨ ਚ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ੬.੨੭.
ਉਥੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਨਸੀਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਜਨ੍ਮ ਤਥਾ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਮृਤਾਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ
ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਇਆ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਵੇਦਾਂਤਗਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ਼ੀਲਿਨਃ
ਸਾਰੇ ਦਵਿਜ ਜਣੇ ਨਿਤ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭੂਪਾਲਮੇਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਜਨਾਰ੍ਹਾਣਿ ਚਕ੍ਰੁਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਵੈਸ਼ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੈਕਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਨ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਦਵਿਜਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਥੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਚਾਂਤ੍ਯਜੋ ਜਜ੍ਞੇ ਨ ਚ ਸਂਕਰਸਂਭਵਃ
ਉਥੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅੰਤਜ ਜਣਮਿਆ, ਨਾਂ ਹੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਜਣਮ ਹੋਇਆ।
ਯਜਨਂ ਯਾਜਨਂ ਦਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਨਿਯਮ ਏਵ ਚ
ਉਥੇ ਯਜਨਾ, ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਮਯਾ ਤੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਐਸਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ੬.੨੭.
ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਯੁਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।