ਤਤਃ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਗੋਕਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਫਿਰ ਗੋ-ਕਰਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋ ਗृਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗੋਕਰ੍ਣੌ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਸ੍ਥਿਤੌ
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਗੋ-ਕਰਣ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ।
ਲਿਂਗੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤੇ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੀਮਾਂਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸ਼ਿਵਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਗਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਾਯਾਂ ਜਾਗਰਃ ਕृਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ।
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਧਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਨ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਧਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥ ੬.੨੬.
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਾਪ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਨਰਾ ਯੇ ਚ ਨਿਵਸਂਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾਂਤਾ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਦਮਦਾਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ,
ਅਪਿ ਕੀਟਪਤਂਗਾ ਯੇ ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮृਗਾਃ
ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਕੀੜੇ, ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ,
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੇ ਨਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਤੇ ਇੱਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸੇਵ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗੇषੁ ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਜਲਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਤਲਾਬਾਂ, ਕੂਆਂ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਕਿਂ ਯ੍ਰਜ੍ਞੈਃ ਕਿਂ ਵृਥਾ ਦਾਨੈਃ ਕ ਵ੍ਰਤੈਃ ਕਿਂ ਜਪੈਰਪਿ
ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਵਿਅਰਥ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਪਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਏਤਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਮਾਂਗਲ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਦ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ
ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪੁਰਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਸਮਾਸੀਨਂ ਸਭਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਹ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੰਦ੍ਰਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਉਥੇ ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਕਲਾਃ ਕਾष੍ਠਾਨਿਮੇषਾਸ਼੍ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਨਿਮੇਸ਼, ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੁਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਉਹ ਓਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ-ਗਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯੁਗਸਂਭਵਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਮਾਪ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਤੇ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੈਵ ਤੁ ੬.੨੭.
ਉਥੇ ਅਠਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਸਤੱਰ ਲੱਖ ਪੂਰੇ ਹਨ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਭਯਦ੍ਵੇषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ਪਞ੍ਚਤਾਲਪ੍ਰਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਦੀਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਉਹ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਡਰ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪੰਜ ਤਾਲ ਉੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ षੋਡਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਉਮਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਰਂ ਚ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕ੍ਯਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮृਗਾਃ ॥ ਦੈਵੀਂ ਵਾਚਂ ਪ੍ਰਜਲ੍ਪਂਤਿ ਨ ਵਿਰੋਧਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਚ ।ਾ
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹਿਰਣ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਵੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਧੇਨਵਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤਿ ਵਾਂਛਿਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਤ੍ਪਯਃ
ਉਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਵਾ ਨਾਰੀ ਜਾਯਤੇ ਨ ਚ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ੬.੨੭.
ਉਥੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਨਸੀਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।