ਅਪਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤਤ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ ਮृਤੋऽਪ੍ਯਯਨੇ ਯਾਮ੍ਯੇ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਜੇ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿਚ ਮਰ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਚੈਵੋਤ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸੋऽਪਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਜਾਯਤੇ ਸੁਖੀ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾऽ ਯਨਦ੍ਵਯੇ
ਉਥੇ ਦੋਵੇਂ ਅਯਨਾਂ ਵਿਚ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦृष੍ਟੇऽਥਵਾ ਸ੍ਪृष੍ਟੇ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭ੍ਯਤੇ ਨਰੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਤਦਾ ਕ੍ਰਮੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਘੇਰ ਲਏ ਗਏ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਜੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤृਤੀਯਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਯੋਗਂ ਯਦਾ ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਚਕ੍ਰਧृਕ੍
ਜਦੋਂ ਚੱਕਰ ਧਾਰੀ ਨੇ ਤੀਜੇ ਕਦਮ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ—
ਪਾਦਾਗ੍ਰੇਣਾਥ ਸਂਭਿਨ੍ਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡੇ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਜਲਮ੍ 6.24.
ਫਿਰ, ਪੈਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਤਦਾ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਪ੍ਲਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਹਿ ਤਤ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਚ੍ਛਪਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਗ੍ਰਾਹਯੂਥੈਃ ਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੱਛੀਆਂ, ਕੱਛੂਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਚਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਾ ਲੋਕੇ ਗਂਗਾ ਵਿष੍ਣੁਪਦੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਜਾਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਓਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥੋਦਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਓਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਓਥੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਮਾਘਮਾਸੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤ੍ਰ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਓਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਥਵਾ ਵਤ੍ਸਰਂ ਯਾਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਜਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਓਥੇ ਇਕ ਪਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਟਿਕਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਥੀਨਿ ਜਲੇ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਂਤੇ ਮਨੁਜਸ੍ਯ ਚ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਓਥੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਅਪਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਪਤਂਗਾ ਯੇ ਪਸ਼ਵਃ ਕृਮਯੋ ਮृਗਾਃ
ਉੱਥੇ ਪੰਛੀ, ਕੀੜੇ, ਜਾਨਵਰ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ,
ਤੇऽਪਿ ਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਦੇਹਾਂਤੇ ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ 6.24.
ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੁਲੱਭਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯੋਪੇਤਾਃ ਪਰ੍ਵਕਾਲ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਫਿਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?
ਤਤ੍ਰ ਗਾਥਾ ਪੁਰਾ ਗੀਤਾ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ
ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਗਾਥਾ ਗਾਈ ਸੀ:
ਕਿਂ ਵ੍ਰਤੈਰ੍ਨਿਯਮੈਰ੍ਵਾਪਿ ਤਪੋਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਖੈਃ
ਫਿਰ ਫਿਰਤਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਯੱਗਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਏਕਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ,
ਏਕੋ ਦਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ,
ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਸਾਧਕੋ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਾਕਾਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਰਹੇ,
ਅਨ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਪਦੀਤੋਯੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍
ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂਪਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ,
ਏਕਾਂਤਰੋਪਵਾਸੀ ਯ ਏਕਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਿਤਾਵਧਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਭਰ ਇਕ ਦਿਨ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਰਹੇ,
ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪੋषਿਤਸ੍ਤ੍ਵੇਕੋ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਨਰਃ
ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਲਵੇ,
ਵਿਰਰਾਮ ਮੁਨੀਨਾਂ ਸ ਬਹੂਨਾਂ ਪੁਰਤੋऽਸਕृਤ੍ ॥ 6.24.
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ।