ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਅਸ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਮਸ੍ਤੇ ਧਰਣੀਤਲੇ । ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਮਾਨਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉੱਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਨ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੌ ਕਥਂਚਨ
ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਕृਤਘ੍ਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਚੌਰਾ ਮਰ੍ਯਾਦਾਭੇਦਕਾਸ੍ਤਥਾ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੂਢਾਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਕਿਂਨਰੈਃ
ਜੋ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਨਾਸਤਿਕ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਧੀਆ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ
ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਿਹਂਗਸਂਘੁष੍ਟੇ ਨਾਨਾਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਕੁਲੇ
ਉੱਥੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ,
ਸਮਾਯਾਤਾ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਾ ਲੁਬ੍ਧ ਕਾਸ਼੍ਚਾਪਪਾਣਯਃ
ਉੱਥੇ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਏ, ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਸਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦृष੍ਟਂ ਮृਗਯੂਥਂ ਤਰੋਰਧਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਦਿੱਸਿਆ।
ਅਥ ਤਾਁਲ੍ਲੁਬ੍ਧਕਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੂਰਤੋऽਪਿ ਭਯਾਤੁਰਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਡਰ ਗਏ।
ਅਥ ਤੇ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਂਭੀਰਂ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਮ੍ ੬.੨੩.
ਫਿਰ, ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਸਲਿਲਸ੍ਯਾਂਤਸ੍ਤੇ ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਿਰਨ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਥ ਤਾਨ੍ਮਾਨੁषੀਭੂਤਾਨ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਲੁਬ੍ਧਕਾ ਮृਗਾਨ੍ ਕੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਣੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲੇ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।'
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਾਃ
ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵੀ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਲੁਬ੍ਧਕਾਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਪੁਃ
ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਐਸਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਮਾਨੁष੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਾ ਮृਗਾਸ੍ਤੋਯਾਵਗਾਹਨਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਰਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਆਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਾਂਸੁਭਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵਾਯੁਨਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
ਵਲ੍ਮੀਕਰਂਧ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਂ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਥੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪੁਰਾ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ ੬.੨੩.
ਉਥੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਾਃ ਸਾਰਂਗਲੁਬ੍ਧਕਾਃ
ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਹਰਣ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮृਗਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਪਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੋਰ ਵੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤਤ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ ਮृਤੋऽਪ੍ਯਯਨੇ ਯਾਮ੍ਯੇ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਜੇ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿਚ ਮਰ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਚੈਵੋਤ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸੋऽਪਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਜਾਯਤੇ ਸੁਖੀ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾऽ ਯਨਦ੍ਵਯੇ
ਉਥੇ ਦੋਵੇਂ ਅਯਨਾਂ ਵਿਚ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦृष੍ਟੇऽਥਵਾ ਸ੍ਪृष੍ਟੇ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭ੍ਯਤੇ ਨਰੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਤਦਾ ਕ੍ਰਮੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਘੇਰ ਲਏ ਗਏ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਜੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤृਤੀਯਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਯੋਗਂ ਯਦਾ ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਚਕ੍ਰਧृਕ੍
ਜਦੋਂ ਚੱਕਰ ਧਾਰੀ ਨੇ ਤੀਜੇ ਕਦਮ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ—
ਪਾਦਾਗ੍ਰੇਣਾਥ ਸਂਭਿਨ੍ਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡੇ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਜਲਮ੍ 6.24.
ਫਿਰ, ਪੈਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਿਆ।