ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਦ੍ਬਾਲਮਂਡਨਮ੍ ॥। ਸ੍ਵਾਮਿਦ੍ਰੋਹਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਯਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਬਾਲਮੰਡਨ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਬਾਲਮਂਡਨਸਂਭਵਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਬਾਲਮੰਡਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਦਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਨਣ ਪੱਖੀ ਵਿੱਚ, ਦਸਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ—
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ੍ਨਾਨਜਂ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ ੬.੨੨.
ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਦ੍ਭੂਮਿਤਲੇ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਕਰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ,
ਅਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ ਪੁਰਾ ਗੀਤੌ ਨਾਰਦੈਨ ਸੁਰ षਿਂਣਾ
ਇੱਥੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਏ ਸਨ:
ਬਾਲਮਂਡਨਕੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਮਥੇਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ਸ ਪਾਪੈਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵੈਰਾਜਨ੍ਮਮਰਣਾਦ੍ਭੁਵਿ
ਬਾਲਮੰਡਨ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਅਸ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਤਮਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਮਸ੍ਤੇ ਧਰਣੀਤਲੇ । ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਮਾਨਵਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਉੱਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਨ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੌ ਕਥਂਚਨ
ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਕृਤਘ੍ਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਚੌਰਾ ਮਰ੍ਯਾਦਾਭੇਦਕਾਸ੍ਤਥਾ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੂਢਾਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਕਿਂਨਰੈਃ
ਜੋ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਨਾਸਤਿਕ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਧੀਆ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨਃ
ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਿਹਂਗਸਂਘੁष੍ਟੇ ਨਾਨਾਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਕੁਲੇ
ਉੱਥੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ,
ਸਮਾਯਾਤਾ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਾ ਲੁਬ੍ਧ ਕਾਸ਼੍ਚਾਪਪਾਣਯਃ
ਉੱਥੇ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਏ, ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਸਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦृष੍ਟਂ ਮृਗਯੂਥਂ ਤਰੋਰਧਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਦਿੱਸਿਆ।
ਅਥ ਤਾਁਲ੍ਲੁਬ੍ਧਕਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੂਰਤੋऽਪਿ ਭਯਾਤੁਰਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਡਰ ਗਏ।
ਅਥ ਤੇ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਂਭੀਰਂ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਮ੍ ੬.੨੩.
ਫਿਰ, ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਸਲਿਲਸ੍ਯਾਂਤਸ੍ਤੇ ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਿਰਨ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਥ ਤਾਨ੍ਮਾਨੁषੀਭੂਤਾਨ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਲੁਬ੍ਧਕਾ ਮृਗਾਨ੍ ਕੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਫਿਰ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਣੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲੇ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।'
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯਾऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਾਃ
ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵੀ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਲੁਬ੍ਧਕਾਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਪੁਃ
ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਐਸਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਮਾਨੁष੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਾ ਮृਗਾਸ੍ਤੋਯਾਵਗਾਹਨਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਰਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਆਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਾਂਸੁਭਿਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵਾਯੁਨਾ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
ਵਲ੍ਮੀਕਰਂਧ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਂ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੂਹੇ ਦੇ ਬਿਲ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਥੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪੁਰਾ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ ੬.੨੩.
ਉਥੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਾਃ ਸਾਰਂਗਲੁਬ੍ਧਕਾਃ
ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਹਰਣ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮृਗਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।