ਯਾਵਦਸ੍ਯ ਪਿਤਾ ਵृਦ੍ਧਃ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਵਿਹ੍ਵਲਃ ੩੯. ਆਗਤ੍ਯ ਵਸੁਧਾਪृष੍ਠਂ ਤਸ੍ਯੈਵਾਸ਼੍ਰਮਸਂਨਿਧੌ ॥ ੬.੨੧.
ਜਦ ਤੱਕ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿਓ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਵੇ—
ਅਮੁਂਚਨ੍ਨਗ੍ਨਿਤੀਰ੍ਥੇ ਤਂ ਸਮਾਭਾष੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ-ਤੀਰਥ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮृਕਂਡਃ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪੁੱਤਰ-ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮ੍ਰਿਕੰਡਾ—
ਅਹੋ ਮੇ ਤਨਯੋऽਭੀष੍ਟਃ ਕਥਮਦ੍ਯ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ! ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ?
ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਂ ਮਾਤਰਂ ਚਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਾ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ—
ਪਸ਼੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿ ਪਾਪੇਨ ਮਯਾ ਦੁष੍ਕृਤਕਾਰਿਣਾ
ਦੇਖੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ—
ਕਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾ ਤੇਨ ਮਮ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮ ਨਾ
ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ।
ਸੋऽਹਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਸਾਧਯਿष੍ਯੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤਤ੍ਕਿਂ ਚਿਰਯਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਦਾਰੂਣਿ ਚਾਨਯ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਦੇਰ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਲਦੀ ਲੱਕੜ ਲਿਆ।
ਯੇਨਾऽਹਂ ਭਵਤਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਆਜਗਾਮਾऽਥ ਸਂਹृष੍ਟਃ ਸ ਬਾਲਃ ਸਨ੍ਨਿਧਿਂ ਤਯੋਃ ॥ ੬.੨੧.
ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾ ਸਹਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੂਯੋਭੂਯਃ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸਭਾਰ੍ਯਃ ਪृष੍ਟਵਾਂਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵੇ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਮਾਂ ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਵਯੋऽਧਿਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਨਯਾਤ੍ਤਾਤ ਸ੍ਮਰਮਾਣੇਨ ਤੇ ਵਚਃ ॥ ੫੪ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਭਵ ਤੈਰੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰੇਵ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦਵਿਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ — 'ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ।'
ਅਥ ਤਾਤ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯਗਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤृਤੀਯੇ ਦਿਵਸੇ ਸੋऽਯਂ ਬਾਲਃ ਪਂਚਤ੍ਵਮੇष੍ਯਤਿ
ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਮੁਨਯੋ ਭੀਤਾ ਅਸਤ੍ਯਾਤ੍ਤਾਤ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਫਿਰ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਝੂਠ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਗਏ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ—
ਨਮਸ੍ਕृਤੇਨ ਤੇਨਾऽਪਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋऽਹਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਨਾ ॥ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਭਵ ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਮਿਹ ਚਾਗਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ — 'ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ।' ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?'
ਅਥ ਤੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਤਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ੬.੨੧.
ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਯਥਾऽਯਂ ਬਾਲਕੋ ਦੇਵ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਿਤਾਮਹ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬੱਚਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ—
ਤਤੋऽਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਾਤ ਜਰਾਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਤੁ ਮਾਂ ਮੁਨਯੋਤ੍ਰੈਵ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮृਕਂਡੋ ਹਰ੍षਸਂਯੁਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਕੰਡਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਾਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਾਧੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਿਦਂ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦਾਚਾਰ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮੋ, ਕੁਝ ਅਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ।
ਸਾਧੂਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾ ਹਿ ਸਾਧਵਃ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦਤਿਥਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯੂਯਂ ਸਰ੍ਵੇऽਦ੍ਯ ਮੇ ਗृਹਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਘਰ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਹੋ।
ਅਲ੍ਪਾਯੁਰਪਿ ਤੇ ਬਾਲੋ ਯਜ੍ਜਾਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਭਾਵੇਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।
ਭਵਦ੍ਭਿਰਦ੍ਯ ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੁਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ ॥ ੬.੨੧.
ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਕੁਲ ਬਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।