ਸ ਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਖਾਗ੍ਰਾਨ੍ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾਵਧਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਮृਕਂਡੋऽਪਿ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਸਸ੍ਮਿਤਾਨਨਮ੍
ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ।
ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਸ੍ਤਤੋऽਭੂਃ ਸਸ੍ਮਿਤਾਨਨਃ ॥ ੬.੨੧.
ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕਥਯਾਮਾਸ ਹਾਸ੍ਯਕਾਰਣਮੇਵ ਹਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਿ ਭਵੇਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਤੈਃ ਪੁਮਾਨਜਰਾਮਰਃ
ਜੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਚਮੁਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਭਾਵਿ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾऽਸ੍ਮਾਦ੍ਦਿਵਸਾਨ੍ਨਿਧਨਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ
ਪਰ ਇਸ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕੁਰੁष੍ਵਾऽਸ੍ਯ ਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਜਗਾਮਾऽਭੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਕਾਲੇऽਪਿ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਕਿਂਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਿਜੇ ਹृਦਿ
ਅਣਸਮੇਂ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਚਿਆ।
ਯਂ ਕਂ ਚਿਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਸੇ ਪੁਤ੍ਰ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭਟਕਦੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ—
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਸ੍ਯ षਣ੍ਮਾਸਾ ਦਿਵਸੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾ ਲਏ।
ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮੁਨੇਃ ਸੁਤਃ ੬.੨੧.
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਤਂ ਬਾਲਭਾਵੇਨ ਕੌਤੁਕਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਫਿਰ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਲ ਆਏ।
ਸਰ੍ਵੈਰੇष ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦੀਰ੍ਘਾ ਯੁਰਿਤਿ ਸਾਦਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਬੱਚਾ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।'
ਤਨ੍ਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵੇਦੀਦृਗਸ੍ਮਾਕਂ ਵਚਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਤੋ ਮਿਥਃ ਸਮਾਲੋਚ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਾਃ
ਫਿਰ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੋ ਨੀਤ੍ਵਾ ਬਾਲੋऽਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਜੀਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਬੱਚਾ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਹੈ।'
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸਮਾਦਾਯ ਸਤ੍ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਦੇਵਂ ਵੇਦੋਕ੍ਤੈਃ ਸ੍ਤਵਨੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਿਆਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ।
ਤੇषਾਮਨਂਤਰਂ ਸੋऽਪਿ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਥੋਵਾਚ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤਾਨ੍ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਜਃ
ਫਿਰ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤਾਂ ਚਾਪਿ ਯਤ੍ਕृਤ੍ਯਂ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇऽਧੁਨਾ ੬.੨੧.
ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?
ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਭ੍ਰਮਮਾਣਾ ਮਹੀਤਲਮ੍ ਃ। ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪਿਤਾਮਹ
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਤ੍ਰਾਨੇਨ ਵਯਂ ਦੇਵ ਬਾਲਕੇਨਾऽਭਿਵਾਦਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਏਤਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁਨਃ ਸ਼ੇषਮਾਯੁषੋ ਦਿਵਸਤ੍ਰ ਯਮ੍
ਪਰ ਇਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਰੇ—
ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਵਾਂਤਿਕਮ੍
ਫਿਰ, ਇਸਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾ ਵਯਂ ਸਤ੍ਯਾ ਭਵਤਾ ਸਹ ਪਦ੍ਮਜ
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੱਚੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ—
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਦਾਯ ਚ ਬਾਲਕਮ੍
ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਯਂ ਬਾਲੋਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਵਿ ਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਧਰਣੀਪृष੍ਠਂ ਵ੍ਰਜਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।