ਮਨਸ੍ਤਾਪੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ ਮਤਮੇਤਨ੍ਮਨੀषਿਣਾਮ੍ ੬.੨੦.
ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਪਵਿਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ।
ਈਦृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਨਸਸ੍ਤਾਪਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋऽਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਪਵਿਤਰ ਹੋ।
ਈਦृਕ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵੋऽਯਂ ਸੌਭ੍ਰਾਤ੍ਰੇਣ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਭਰਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਅਪਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਨ ਸੌਭ੍ਰਾਤ੍ਰਂ ਤੇषਾਂ ਸਂਜਾਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਭਰਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਨੇਹਪਰੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵਦਤਿ ਕੋਮਲਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਤਕ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਯੇऽਨ੍ਯੇਪਿ ਨਿਵਸਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮृਗਾਃ
ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ—ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹਿਰਣ ਵੀ—
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕੇਨਚਿਤ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਸੌਹਾਰ੍ਦਂ ਨੈਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਤਥਾਪਿ ਯਦਿ ਤੇ ਕਾਚਿਚ੍ਛਂਕਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਬਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾऽਭੂਦ੍ਦ੍ਰੋਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਰਾਮੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਵਰਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ; ਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਗਿਆ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾऽਥ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ ੬.੨੦.
ਉਹ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਜ੍ਜਘਾਨਾऽਥ ਖਰਾਦੀਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਸ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਖਰ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰਾਮਕृਤਯਾਮ੍ਯਦਿਸ਼ਾਪ੍ਰਯਾਣੇ ਬਾਲਮਂਡਨਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀ ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਵਿਚ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਮਹਾਤਮਯ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਵਿਚ ਬਾਲਮੰਡਨ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮਯ ਦਾ ਵੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮੋ ਮੁਨਿਨਾ ਵਦ
ਦੱਸੋ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਹੜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ?
ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਵਨਪ੍ਰਸਥ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਸੀ।
ਸ਼ਾਂਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਯਮੋਪੇਤਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸੁਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਯਸਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰੋ ਜਜ੍ਞੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨਃ
ਜਦ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਮਾਰ੍ਕਂਡ ਇਤਿ ਨਾਮਾऽਥ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰੱਖਿਆ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਾਰਾਪਤਿਰਿਵਾਂਬਰੇ ਬਾਲਕ੍ਰੀਡਾਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤੁਰੁਤ੍ਸਙ੍ਗਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਆਈ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰਿਹਾ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਃ
ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਕੋਈ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਖਾਗ੍ਰਾਨ੍ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾਵਧਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਮृਕਂਡੋऽਪਿ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਸਸ੍ਮਿਤਾਨਨਮ੍
ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ।
ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਸ੍ਤਤੋऽਭੂਃ ਸਸ੍ਮਿਤਾਨਨਃ ॥ ੬.੨੧.
ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕਥਯਾਮਾਸ ਹਾਸ੍ਯਕਾਰਣਮੇਵ ਹਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਸੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਿ ਭਵੇਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਤੈਃ ਪੁਮਾਨਜਰਾਮਰਃ
ਜੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਚਮੁਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਭਾਵਿ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾऽਸ੍ਮਾਦ੍ਦਿਵਸਾਨ੍ਨਿਧਨਂ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ
ਪਰ ਇਸ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੁੜ ਹੋਣੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕੁਰੁष੍ਵਾऽਸ੍ਯ ਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ ਜਗਾਮਾऽਭੀਪ੍ਸਿਤਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਕਾਲੇऽਪਿ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਕਿਂਚਿਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਿਜੇ ਹृਦਿ
ਅਣਸਮੇਂ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੋਚਿਆ।
ਯਂ ਕਂ ਚਿਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਸੇ ਪੁਤ੍ਰ ਭ੍ਰਮਮਾਣਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭਟਕਦੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ—