ਤਤਸ਼੍ਚ ਕੁਤਪੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੁਟਪਾ ਦੀ ਰਸਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਉੱਤਮ,
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਸੀਤਾ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ੬.੨੦.੨੦ ਸ ਤਾਂ ਸੀਤੇਤਿ ਸੀਤੇਤਿ ਵ੍ਯਾਹृਤ੍ਯਾਥ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਤਾ ਪਲੱਖ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ ਸੀ; ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੀਤਾ! ਸੀਤਾ!' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਵਤ੍ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸਂਭਵਾਮ੍
ਪਿਆਰੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਾਧ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ।
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੀ, ਜਰੂਰ।'
ਤਤੋ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਿਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਗਤੇष੍ਵਥ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਾਧ ਮੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ,
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਘਵਃ ਸੀਤਾਂ ਕੋਪਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਆਯਾਤੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਗਏ ਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ,
ਨੈਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਾਦਤ੍ਰ ਕਾਨਨੇ
ਇਹ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭੀਤਾ ਸਾ ਜਨਕੋਦ੍ਭਵਾ
ਉਸਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਡਰ ਗਈ।
ਨ ਮਾਮਰ੍ਹਸਿ ਕਾਰ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਗਰ੍ਹਿਤੁਂ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ 'ਚ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਓ।
ਪਿਤਾ ਤਵ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ੬.੨੦.
ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਪਿਤੁਃ ਪਿਤਾਮਹੋऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤृਤੀਯਸ੍ਯ ਰਘੂਤ੍ਤਮ
ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ, ਤੀਜਾ ਵੀ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਮ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾਃ ਸੁਹਰ੍षਿਤਾਃ
ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਹਂ ਲਜ੍ਜਯਾ ਨष੍ਟਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸਂਗਮਾਨ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ।
ਤਥਾ ਖਾਦ੍ਯਾਨਿ ਲੇਹ੍ਯਾਨਿ ਚੋष੍ਯਾਣਿ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਵਿਭੋ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਚਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚੂਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇ ਉਹ ਖਾਏ ਜਾਣਗੇ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਨ੍ਨष੍ਟਾ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਾਦਹਂ ਵਿਭੋ
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵਤ੍ਸ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਭੂਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੱਤੇ ਵਿਛਾ।'
ਤਤਃ ਕੋਪਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਘਵਮ੍
ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਤਥਾऽਨ੍ਯਦਪਿ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪਿ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੬.੨੦.
ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਵੀ ਕੰਮ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਭੂ,
ਪ੍ਰੇष੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਤ੍ਯਮੇਤਨ੍ਮਯੋਦਿਤਮ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਤਰਂ ਰਾਮ ਮਯਾ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਜੋ ਦਾਸੀ ਬਣਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਰਾਮ, ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਛੋਟਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕृਤਂ ਚਾਪਿ ਰਾਘਵਃ
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਰਾਘਵ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਿਆ ਵੇਖ ਕੇ,
ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾ ਸ੍ਤਰਕਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪ ਉਠਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੁੱਚਾ ਵਿਛੋਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਵਿਦੂਰਸ੍ਥਃ ਕੋਪਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਦੂਰ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਹਤ੍ਵੈਨਂ ਰਾਘਵਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸੀਤਾਂ ਪਤ੍ਨੀਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਵੇ।
ਏਵਂ ਚਿਂਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਸਾ
ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਨ ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਜਜ੍ਞੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕृਤ੍ਯੇ ਕਥਂਚਨ
ਉਹ ਉਸ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਕृਤਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣਿਕਕ੍ਰਿਯਃ
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ,
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਧਨੁਃ ਸਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਧਾਯ ਸਾਯਕਮ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।