ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਪੁਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ੬.੧੪.
ਫਿਰ, ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ।
ਗਤਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਤੇ ਔਖੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਜਾਤੌ ਵੈਮਾਨਿਕੌ ਸੁਰੌ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣ ਗਏ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਯਾ ਨਿਖਿਲਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ—
ਕਿਂ ਦਾਨੈਃ ਕਿਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਂਡੈਃ ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੈਃ ਕਿਂ ਵ੍ਰਤੈਰਪਿ
ਦਾਨਾਂ ਦਾ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ, ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਜਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਯੋ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਪੂਰ੍ਣਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ
ਅੱਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯਗ, ਜਿਹੜੇ ਪੂਰੀ ਦੱਖਣਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਨਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਸਾਂਤਪਨਾਨਿ ਚ
ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ, ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਤੇ ਸੰਤਾਪਨ ਵਰਗੇ ਤਪ ਵੀ,
ਪ੍ਰਭਾਸਾਦ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ
ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ—
ਭੂਮਿਦਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਧਰ੍ਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਯਾਦਿਕਾਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਤੇ ਦਇਆ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਕੰਮ,
ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭੂਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਗਤਾਃ
ਉਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਾਫ਼ਾਦਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਵਸ਼ਾਨ੍ਨष੍ਟਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਿਵਾਲਯਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਗੁਆਚ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਮਾਨੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਭਵਮ੍ ੬.੧੬.
ਹੁਣ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੇਦ ਸੁਣੋ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਜਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਨਾਤਿ ਸ੍ਮਰਣਾਦਪਿ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰਕ੍ਤਸ਼ृਙ੍ਗਸਾਂਨਿਧ੍ਯਸੇਵਨਫਲਸ਼੍ਰੈष੍ਠ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षੋਡਸ਼ੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਧ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸੋਲਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਤ੍ਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ । ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਫੈਲਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮੰਦਰ ਹਨ।
ਆਯਾਮਵ੍ਯਾਸਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਬੜੀ ਹੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਗਯਾਸ਼ੀਰ੍षਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਯਾ ਸ਼ੀਰਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਹਨ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰ ਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਯਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਯੋ ਵੈ ਦਾਨਪਤਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਾਵਹਃ
ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੈਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮृਗਾਨ੍ਹਂਤੁਂ ਨृਪਃ ਸੇਨਾਵृਤੋ ਯਯੌ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।
ਸ ਜਘਾਨ ਮृਗਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਰੈਰਾਸ਼ੀਵਿषੋਪਮੈਃ ੬.੧੭.
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਉਹ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਸਿਂਹਾਨ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਨ੍ਗਜਾਨ੍ਮਤ੍ਤਾਞ੍ਚ੍ਛਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੰਘ, ਬੱਘ ਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਨ ਪਪਾਤ ਧਰਾਪृष੍ਠੇ ਸਸ਼ਰੋ ਦੁਦ੍ਰੁਵੇ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮਾਸ ਵੇਗੇਨ ਮਨੋਮਾਰੁਤਵੇਗਧृਕ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਨਵਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਿਆ; ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ।
ਤਤਃ ਸੈਨ੍ਯਂ ਸਮੁਤ੍ਸਜ੍ਯ ਮृਗਂ ਲਿਪ੍ਸੁਰ੍ਮਹੀਪਤਿਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਜਾਨਵਰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਕਣ੍ਟਕੀਬਦਰੀਪ੍ਰਾਯਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵਨਸਂਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਰੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਰੂਕ੍ਸ਼ਾऽਖਿਲਾ ਭੂਮਿਰ੍ਨਿਰ੍ਜਲਾ ਤਮਸਾ ਵृਤਾ
ਉਥੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸੁੱਕੀ, ਰੁੱਖੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਮਧ੍ਯਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਮृਗਾਕृष੍ਟਃ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤੇਨ ਤਸ੍ਯਾਨੁਗਾ ਭृਤ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਸ਼੍ਰਾਂਤਵਾਹਨਾਃ
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਥੱਕਾ ਬੈਠੇ ਸਨ।