ਕਰੋषਿ ਮਂਤ੍ਰਿਣਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪੁਰਸ੍ਯਾऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ੬.੧੪.
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸੁਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਂਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ ॥ ਤਥਾऽਨ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਵਤਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹਨ।
ਆਦਰਸ੍ਤੇषੁ ਵੈ ਰਾਜਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋ ऽਪਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਸ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਚੋ ਭੂਪਃ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵ੍ਰੀਡਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਲਜਜਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਯੁष੍ਮਾਭਿਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਮਮ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ,
ਤਥਾऽਪਿ ਹਿ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਤਨ੍ਮੁਨੀਂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤੇषਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ—
ਯਥਾ ਨष੍ਟਃ ਪਸ਼ੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕृਤਾ ਯਦ੍ਵਦਵੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ॥ ਯਥਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਜਾਤਾ ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਜਿਵੇਂ ਉਸਦਾ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਪਸ਼ੂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਿਵੇਂ ਚਮਤਕਾਰਪੁਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਜਾਤਿਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਯਥਾ ਜਾਤਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੀ ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਉਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਆ ਗਈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਪृਥਿਵੀਪਤੇਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਪੁਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ੬.੧੪.
ਫਿਰ, ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ।
ਗਤਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍
ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਤੇ ਔਖੀ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਸ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਜਾਤੌ ਵੈਮਾਨਿਕੌ ਸੁਰੌ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣ ਗਏ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਯਾ ਨਿਖਿਲਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ—
ਕਿਂ ਦਾਨੈਃ ਕਿਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਂਡੈਃ ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੈਃ ਕਿਂ ਵ੍ਰਤੈਰਪਿ
ਦਾਨਾਂ ਦਾ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ, ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਜਾਂ ਵਰਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਯੋ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਪੂਰ੍ਣਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ
ਅੱਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯਗ, ਜਿਹੜੇ ਪੂਰੀ ਦੱਖਣਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਨਿ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਸਾਂਤਪਨਾਨਿ ਚ
ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ, ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਤੇ ਸੰਤਾਪਨ ਵਰਗੇ ਤਪ ਵੀ,
ਪ੍ਰਭਾਸਾਦ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਗਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ
ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ—
ਭੂਮਿਦਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਧਰ੍ਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਯਾਦਿਕਾਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਤੇ ਦਇਆ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਕੰਮ,
ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਰ੍षਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭੂਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਗਤਾਃ
ਉਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਾਫ਼ਾਦਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਵਸ਼ਾਨ੍ਨष੍ਟਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਿਵਾਲਯਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਗੁਆਚ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਅਸਮਾਨੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਭਵਮ੍ ੬.੧੬.
ਹੁਣ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੇਦ ਸੁਣੋ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਜਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਨਾਤਿ ਸ੍ਮਰਣਾਦਪਿ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਖੇਤਰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ षष੍ਠੇ ਨਾਗਰਖਣ੍ਡੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਰਕ੍ਤਸ਼ृਙ੍ਗਸਾਂਨਿਧ੍ਯਸੇਵਨਫਲਸ਼੍ਰੈष੍ਠ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षੋਡਸ਼ੋऽ ਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸਕੰਧ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਨਾਗਰ ਖੰਡ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸੋਲਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਤ੍ਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ । ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਫੈਲਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮੰਦਰ ਹਨ।
ਆਯਾਮਵ੍ਯਾਸਤਸ਼੍ਚੈਵ ਚਮਤ੍ਕਾਰਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਬੜੀ ਹੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਗਯਾਸ਼ੀਰ੍षਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਯਾ ਸ਼ੀਰਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਹਨ।
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰ ਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਯਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਇਹ ਖੇਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।