ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਮਵਾਪ ਹ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਕੇਵਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਉਸ ਦਿਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਨ੍ਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿ ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਪਂਗੁਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠੀ ਸਹਿਂਕੜਾ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੰਗੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸਤਾਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਮਤੀਰ੍ਥਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਯਮ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਪਰਮਲੋਭਵਾਨ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਚਿਤਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਲੋਭੀ ਸੀ।
ਅਤੀਵ ਨਿष੍ਠੁਰੋ ਦੁष੍ਟੋ ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੀਡਕਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਮਾਯਾਮਤ੍ਸਰਸਂਯੁਤਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਸੀ, ਛਲ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਟਨਾਤ੍ਸ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਂਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਸਮਾਕੁਲਃ
ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਦ੍ਮਿਨੀਭਿਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣੋ ਗ੍ਰਾਹਨਕ੍ਰਝषਾਕੁਲਃ
ਉਹ ਝੀਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਥੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਘਰਿਆਲ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।
ਤृषਾਰ੍ਤਃ ਸਂਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਜਲਾਸ਼ਯੇ
ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਨਰਕਾ ਰੌਦ੍ਰਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯਮੇਨ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਯਮ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਬਣਾਏ।
ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਕਸ੍ਥਾ ਸੁਖਂ ਗਤਾਃ ਆਚਖ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਾ ਨਰਕਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸੁਖੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਤਦਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਭੂਮਾਵਸ੍ਤ੍ਯਰ੍ਬੁਦਾਚਲਃ 7.3.18.
ਤਦ ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਾਤ੍ਯਦਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਕਾਰਣਮ੍ ਗ੍ਰਾਹੇਣ ਸ ਧृਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨृਪਾਧਮਃ
ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ; ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟਾ ਮਰ ਗਿਆ।
ਯਮ ਉਵਾਚ ਮੁਚ੍ਯਤਾਮਾਸ਼ੁ ਤੇਨਾਯਂ ਨਾਨੇਯਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ ਜਨਾਃ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਨਾ ਲਿਆਏ ਜਾਣ।
ਤਤਸ੍ਤੈਃ ਕਿਂਕਰੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਮਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ, ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਨਰਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਕृਤ੍ਯਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਯਮਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮਾष੍ਟਾਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਯਮਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਅਕੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸਕੰਦਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹਸ੍ਯ ਹਰੇਰਿष੍ਟਂ ਸਦਾ ਵਾਸਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍
ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਸਣ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹੇਣਾਵਤਾਰੇਣ ਪृਥ੍ਵੀ ਤਤ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਧृਤਾ
ਉਥੇ, ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਹਂ ਚੇਤੋ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਚ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਭੇ
ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਫਿਰ auspicious ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਅਨੇਨ ਵਪੁषਾ ਤਿष੍ਠ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਦਾ ਹਰੇ
ਹੇ ਹਰੀ, ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿ।
ਅਹਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਵਾਕ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾ ਲੋਕ ਹਿਤੇ ਰਤਃ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਾਂਗਾ।
ਮਮਾਗ੍ਰੇ ਯੋ ਹ੍ਰਦਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਜਲਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਉਥੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਜਾਯਤੇ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਗੜਣ ਤੱਕ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਉਸ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਰ੍ਪਣਂ ਪਿਂਡਦਾਨਂ ਚ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਃ 7.3.19.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ ਤਰਪਣ ਤੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—