ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਵਾਨ੍ਯਦਾ
ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਮਾਹਰ
ਚੌਦਾਂ ਭਾਗ ਸੋਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਕੌਤ੍ਸੋ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਅਧਿਆਪਕ ਵਲੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕਉਤਸ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਫਿਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਵਰ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਹਿ ਯਤ੍ਪੁਨਃ
ਮੁਨਿ ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸਂਭੇਦਃ ਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਰਜਾ ਨਰਾਃ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਯਤਵ੍ਰਤਃ ।। 2.8.5.
ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਦਿਕਂ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਵੇਦਪਾਰਗੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਤਿਲੋਦਕੀਸਰਯ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਸਂਗਮੇ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤੇ
ਤਿਲੋਦਕੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ,
ਉਪਵਾਸਂ ਚ ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪਯੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਹਾਰਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਮਾਸਂ ਤਤ੍ਰ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਯਤ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਨਭਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੀ ਭਵੇਤ੍
ਨਭਸਿਆ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ, ਯਾਤਰਾ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿਂਧੁਜਾਨਾਂ ਤੁਰਂਗਾਣਾਂ ਜਲਪਾਨਾਯ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਸਿੰਧ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ, ਸੁਵ੍ਰਤ, ਇਹ ਥਾਂ ਹੈ।
ਤਿਲੋਦਕੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪੁਣ੍ਯਤੋਯਾ ਸਦਾ ਨਦੀ ਸ੍ਨਾਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪੈਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤੈਰਪਿ
ਤਿਲੋਦਕੀ ਨਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਜੋ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਿਲੋਦਕੀਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਮੁਨੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਹੋਮਂ ਸਰ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੁਨਿ, ਤਿਲੋਦਕੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਯਤ, ਹੋਮ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਵਿਵਿਧਵਿਧਾਨੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂਕ੍ਰਮੇਣ ਪ੍ਰਥਿਤਗੁਣਵਿਕਾਸਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪੁਣ੍ਯੋਵਿਧਾਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੀਤਾਕੁਣ੍ਡਮਿਤਿਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਸੀਤਾ ਦਾ ਕੁੰਡ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰਾਮੇਣ ਵਰਦਾਨਾਚ੍ਚ ਮਹਾਫਲਨਿਧੀਕृਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ, ਵਿਪ੍ਰ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਮ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਂ ਵੱਡੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਕੁਣ੍ਡਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸੁਭਗੇ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੁਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਇਸ ਕੁੰਡ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਜਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਪੋऽਥਵਾ
ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਨਾ—
ਮਾਰ੍ਗਕृष੍ਣਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਖਾਸ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।
ਇਤਿ ਰਾਮੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਸੀਤਾਯੈ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪ੍ਰਿਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੀਤਾਕੁਣ੍ਡਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਜਨਾਨਾਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ 'ਸੀਤਾ ਕੁੰਡ' ਵਜੋਂ ਬੜੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਰਾਮਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਸੀਤਾਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਾਸਿ ਚ ਸ੍ਨਾਤਵ੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਵਾਸੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਮਾਰਗ ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਵਿਭੋਰ੍ਵਿष੍ਣੁਹਰੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਰਮ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮਦਿਕ੍ਤਟੇ 2.8.6.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਹਰੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ—
ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਹਰੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਮਹਿਮਾ ਨ ਹਿ ਮਾਨਵੈਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਰੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਰਿਸ੍ਮृਤਿ ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 'ਹਰੀ ਸਿਮਰਨ' ਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਝਲਕ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਯੋਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਤੋ ਯਾਂਤਿ ਤੇषਾਂ ਪਾਪਾਨਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਜਾਤੇ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਭृਸ਼ਦਾਰੁਣੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤੇषਾਂ ਪਲਾਯਮਾਨਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਗ੍ਰਣੀਰ੍ਹਰਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੂ ਹਰੀ ਸਨ।