ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਾਕਾਸ਼ਸ੍ਥਾਯੀ ਸ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸਲਿਲਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਸ੍ਯ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।
ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਸਤਤਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੀ ਮੰਤਰ ਜਪਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚਿਰਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਚੇਤਸਾ ॥ ਵਧੋਪਾਯਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ੬.੮.
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਖੁਦ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤ੍ਵਮੁਪਾਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ।
ਅਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ ਕृਤਃ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਾ
ਉਹ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਅਵਧ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਜਸ੍ਯ ਸ਼ਰਭਸ੍ਯਾਥ ਕਿਂ ਵਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਕੀ ਇਹ ਹਾਥੀ, ਸ਼ਰਭ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਮਧ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥੂਲਂ ਰੌਦ੍ਰਸਮਾਕृਤਿ
ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਤਲਾ, ਪਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਟਾ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ,
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਥਿਭਿਰ੍ਵਿਧੀਯੇਤ ਵਜਮੇਵਂਵਿਧਾਕृਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਵਜਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚ ਤਥਾ ਦੀਰ੍ਘਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਂ ਕृਤਾਸ਼੍ਰਮਃ
ਦੁੱਗਣਾ ਲੰਬਾ ਤੇ ਉੱਚਾ, ਉਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਸ਼ੁ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਨ੍ਯਸ੍ਥੀਨਿ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕਰ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਪਿ ਸਨ੍ਮੁਨਿਃ ੬.੮.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ,
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਹृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਵਿਨਯਾਵਨਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ।
ਦਧੀਚਿਰੁਵਾਚ ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਕृਤ੍ਯਂ ਚਾਸ਼ੁ ਨਿਵੇਦ੍ਯਤਾਮ੍
ਦਧੀਚਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਤੇ ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਸ ਵਧ੍ਯੋ ਨਹਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਰਪੁष੍ਟਿਤਃ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੋऽਸ੍ਥਿਸਂਭਵਵਜ੍ਰਸ੍ਯ ਵਧ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰਿਃ
ਪਰ ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਥੀਨਿ ਯਚ੍ਛ ਨਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ।
ਕੁਰੁ ਕृਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦੇਵਾਨਾਮਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਦੁਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਦੂਰ ਕਰੇ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦਧੀਚਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚਿ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਸ੍ਥੀਨਿ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਲੈ ਗਏ।
ਅਥ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਦਾਦਾਯ ਨੈਮਿषਾਭਿਮੁਖੋ ਯਯੌ
ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਨੈਮੀਸ਼ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਥਿਤਂ ਵृਤ੍ਰਂ ਦੂਰਸ੍ਥਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ ੬.੮.
ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵ੍ਰਿਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸੋऽਪਿ ਵਜਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਸਮ ਪਦ੍ਯਤ
ਉਹ ਵੀ ਵਜਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰੋऽਪਿ ਭਯਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਮਧ੍ਯਗਮ੍
ਇੰਦਰ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਹਤਂ ਵृਤ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਘਾਤੇਨ ਤੇਨ ਤਮ੍
ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵ੍ਰਿਤਰ ਵਜਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵਾਃ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਾਃ । ਸੂਤ੍ਰਂ ਵਿਨਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਮ੍
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵਤੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਨ ਜਾਨਂਤਿ ਭਯਾਨ੍ਨष੍ਟਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਾਗਰਪਰ੍ਵਤੇ । ਅਨ੍ਵਿष੍ਯ ਚਿਰਕਾਲੇਨ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਂ ਤਤਃ
ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਇੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗੁਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਖੋਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਔਖਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਓਥੇ ਮਿਲਿਆ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਾਂਚਕ੍ਰੁਃ ਸਮਾਸੀਨਂ ਵਿषਮੇ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਔਖੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਗਾਤ੍ਰਦੁਰ੍ਗਂਧਿਤਾਸਂਗੈਃ ਪੂਰਯਨ੍ਤਂ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਮੰਦ ਬੂ ਸਾਰੀ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ।