ਨਿਯਤਾ ਨਿਯਤਾਹਾਰਾ ਸ੍ਨਾਨਜਪ੍ਯਪਰਾਯਣਾ
ਉਹ ਨਿਯਮਤ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦੀ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਜਪ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਂਤੇ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾ ਵਵ੍ਰੇ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰੋऽਸ੍ਤੁ ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਸਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।'
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨ ਸਂਪਨ੍ਨੋ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਸਮੁਦ੍ਯਤਃ ੬.੮.
ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਅਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮਹਾਤੇਜੋਭਿਰਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੈਯ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਸੀ।
ਯਜ੍ਵਾ ਦਾਨਪਤਿਃ ਸ਼ੂਰੋ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ ਅਜੇਯਃ ਸਂਗਰੇ ਚੈਵ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬਹਾਦਰ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸੁषੁਵੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮੇ ਦਿਨੇ ॥। ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਵृਤ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਵ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਅਥਾਸੌ ਵਵृਧੇ ਬਾਲਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥੋਡੁਰਾਟ੍
ਉਹ ਬੱਚਾ ਚੰਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਕਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਕਾਲੇ ਵ੍ਰਤਂ ਵਿਪ੍ਰਜਨੋਚਿਤਮ੍
ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਵਰਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ ਚਾਪਿ ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਵ੍ਰਤੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਚਾਰੋ ਵੇਦਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ਯੌਵਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭੂਮਿਪਾਲਾਨਸ਼ੇषਤਃ
ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚੇਂਦ੍ਰਜਯਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਸਮਾਸਾਯ ਸੁਰਾਲਯਮ੍ ੬.੮.
ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਤੇਨ ਸਮਂ ਵਜ੍ਰੀ ਚਕ੍ਰੇऽष੍ਟਾਦਸ਼ ਸਂਯੁਗਾਨ੍
ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਜਰ ਧਾਰੀ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤੇ।
ਹਤਸ਼ੇषੈਃ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਾਂਗਕ੍ਸ਼ਤਵਿਕ੍ਸ਼ਤੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਬਚੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।
ਵृਤ੍ਰੋऽਪਿ ਬੁਭੁਜੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਵੀ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਭੋਗਿਆ।
ਯਜ੍ਞਭਾਗਭੁਜਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਦਾਨਵਾਨ੍ਬਲ ਗਰ੍ਵਿਤਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯੇऽਪਿ ਲਬ੍ਧੇ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਤਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸਮਾਹੂਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਕਥਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਮ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਮੰਜਿਲ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਯੇਨ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਵਿਰਂਚਿਂ ਚ ਸੂਦਯਿष੍ਯੇ ਤਥਾਖਿਲਮ੍
ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸਂਤੋषਂ ਕਰ੍ਤੁਮ ਰ੍ਹਸਿ
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿष੍ਕਂਟਕਾਰ੍ਥਾਯ ਯਤਿष੍ਯੇऽਹਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ॥ ੬.੮.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸੁੱਖ-ਸਾਲੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਕਥਂ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਜਾਤਾ ਗਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭृਗੂਦ੍ਵਹ
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਉਹ ਹਾਲਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ?
ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਂਤਂ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨੇਨ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ,
ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਗਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਜਾਤਾ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਯੋऽਨ੍ਯੋऽਪਿ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯੇ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਪਃ
ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਐਸਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਤਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਂਨਿਰੂਪ੍ਯ ਦਨੂਤ੍ਤ ਮਾਨ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ,