ਘਰ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤृषਾਰ੍ਤਾ ਵਾ ਯੇऽਵਗਾਹਂਤਿ ਤਜ੍ਜਲਮ੍
ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਤਪਸ਼ ਜਾਂ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ,
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪਿ ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਵੀ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਮੰਨ ਲਈ।
ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਮੁਨਯਃ ਸ਼ਾਂਤਾਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਦੂਰਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਦੂਰਲੇ ਤੀਰਥ ਛੱਡ ਕੇ,
ਤਥੈਵ ਮਨੁਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੂਰਾਦਾਗਤ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਾਃ ੬.੮.
ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਦੂਰੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਗਏ।
ਏਵਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਕਾ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਂ ਗਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਸਾਰੇ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ।
ਨ ਯਚ੍ਛਤਿ ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਨ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨਿषੇਵਤੇ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਐਸਾ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ,
ਤਤਃ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾ ਨਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਜ੍ਞਭਾਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਜਮਾਨੀ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਗਏ,
ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਃ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤਃ
ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਭਰ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਕਰ੍ਮ ਯੇਨੋਚ੍ਛੇਦਂ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਤਃ ਸਂਵਰ੍ਤਕੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਮਂਤਤਃ
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਗੀ।
ਏਵਂ ਨਾਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ੍ਥਲੋਚ੍ਚਯੇ ੬.੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ,
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਵਲ੍ਮੀਕਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ
ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਓਥੇ ਇਕ ਚਿਟੀ ਦਾ ਟਿਲ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਥ ਪਾਤਾਲਤੋ ਨਾਗਾਸ੍ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਕੌਤੁਕਾਤ੍
ਫਿਰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਸੱਪ, ਉਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਤਜੱਸੁਸ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਆਏ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਮਾਨਵਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਉਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਨਾਗਬਿਲਃ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਧਰਾਤਲੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਿਲ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ,
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ
ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਮਰਾਜ ਜੀ,
ਤਤਃ ਪਿਤਾਮਹਾਦੇਸ਼ਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਤੇਨ ਸਃ
ਫਿਰ, ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹੀ ਰਾਹੀਂ,
ਅਥਾऽਭੂਤ੍ਪਾਪਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਉਹ, ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਉਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ,
ਯਦਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਮਾਨਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਰਿਵ ਭੂਪਤਿਃ
ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ,
ਯਾਪਯਿष੍ਯਤਿ ਤਨ੍ਨੂਨਂ ਮਾਮਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਲਯਾਤ੍ ੬.੮.
ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦੇਵੇ,
ਤਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਤਸ਼ृਂਗਂ ਨਗੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਤਦ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨਾਮਕ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਨੋ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਸੂਤ ਕੀਰ੍ਤਯ
ਇਹ ਸਭ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਸੂਤ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਰਕ੍ਤਸ਼ृਂਗੋ ਗਿਰਿਃ ਕੋऽਯਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇਨ ਯਃ
ਇਹ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਹਾੜ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉੱਥੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਵਿਵਾਹਿਤਾ ਰਮਾਨਾਮ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਰੂਪਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਸਨੇ ਰਮਾ ਨਾਂ ਦੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯਾ ਯਯੌ ਕਾਲਃ ਸੁਪ੍ਰਭੂਤਃ ਸੁਤਂ ਵਿਨਾ
ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਾ ਸੁਰਾਧੀਸ਼ਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।