ਮਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਮੁਪਹਾਸਪਦਂ ਗਤਃ। ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਰਹਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਤ੍ਯਮੇਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍॥੬.੪.
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਵਸੀਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਤੋੜਾਂ; ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਦਿਲੋਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯ ਉਵਾਚ। ਯਦ੍ਯੇਵਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਚਨਂ ਮਮ। ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਮਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਤ੍ਰਚਿਦ੍ਵ੍ਰਜ॥੬.੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਜਾ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਅਸ੍ਤਿ ਨੈਰ੍ऋਤਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਦੇਸ਼ੇ ਚਾਨਰ੍ਤਸਂਜ੍ਞਕੇ॥੬.੪.
ਇਸ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਅਨਰਤ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਹਾਟਕੇਨ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੈਃ। ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਲੋਕੇ ਪਾਤਾਲੇ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਮ੍॥੬.੪.
ਉਥੇ, ਹਾਟਕ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਪਾਤਾਲਜਾਹ੍ਨਵੀਤੋਯਂ ਯਤ੍ਰੈਵਾਸ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ। ਉਦ੍ਧृਤੇ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਲਿਂਗੇ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਂ ਰਸਾਤਲਾਤ੍॥੬.੪.
ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਥੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਜਾਹਨਵੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਲਿਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪਾਤਾਲਂ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ। ਕਰੋਤੁ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੋਯੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ॥੬.੪.
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤੁ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚਂਡਾਲਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ॥੬.੪.
ਫਿਰ, ਉਹ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚੰਡਾਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤ੍ਵਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਰਂ ਹृਦਯਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਤਤੋਨ੍ਯਦਪਿ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ॥੬.੪.
ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਪਾਵੇਂਗਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਥੇ ਹੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਹਿ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਨਾ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰੁਤਂ ਤਤਃ॥੬.੪.
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪਾਤਾਲੇ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗੇਣ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਂ ਸ੍ਨਾਪਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ॥੬.੪.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ।
ਸ੍ਨਾਤਮਾਤ੍ਰੋਥ ਰਾਜਾ ਸ ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍। ਚਂਡਾਲਤ੍ਵੇਨ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਰ੍ਕਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ॥੬.੪.
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਡਾਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਸ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਣਤਂ ਗਤਕਲ੍ਮषਮ੍। ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤੋਸਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਚਂਡਾਲਤ੍ਵੇਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍॥੬.੪.
ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਮ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਰਾਜੇ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਹੁਣ ਚੰਡਾਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।'
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਰਂ ਤੇਜੋ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਰਂ ਤਪਃ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਜਸ੍ਵ ਸਤ੍ਰੇਣ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤਾ॥੬.੪.
'ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਤੇਜ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਤਪ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਯਜਨਾ ਕਰ।'
ਯੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਾ ਹृਦਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹਮ੍॥੬.੪.
'ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਂਗਾ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਮਖਾਂਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਦ੍ਯੋ ਯੇਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤੇ ਮਖੇ। ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰੈਵ ਸਂਭਾਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯਜ੍ਞਸਮੁਦ੍ਭਵਾਨ੍। ਆਨਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਚ੍ਚ ਯਾਵਦਾਗਮਨਂ ਮਮ॥੬.੪.
'ਤੇਰੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਯਜਨ ਲਈ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸਮਾਨ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਇੱਥੇ ਰੱਖ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂ।'
ਬਾਢਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸੋऽਪ੍ਯਾਹ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ। ਪਿਤਾਮਹਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ॥੬.੪.
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ,' ਅਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਾਜਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਭੂਪਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਂ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ। ਮਾਨੁषੇਣ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤੇ ਪਦਮ੍॥੬.੪.
ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਵਾਵਾਂਗਾ, ਪਿਤਾਮਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਾਗਚ੍ਛ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਯਜ੍ਞਵਾਟਂ ਪਿਤਾਮਹ। ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੁਰਗਣੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣੁਪੁਰਃਸਰੈਃ॥੬.੪.
ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾਮਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆ ਜਾ।
ਪ੍ਰਗृਹਾਣ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਯਜ੍ਞਭਾਗਂ ਯਥੋਚਿਤਮ੍। ਸਸ਼ਰੀਰੋ ਦਿਵਂ ਯਾਤਿ ਯੇਨਾਸੌ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ॥੬.੪.
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਯਜਨ ਦੀ ਭਾਗ ਲੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਤੇਰੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ। ਨ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃਸ੍ਵੇਨ ਕਾਯੇਨ ਲਭ੍ਯਤੇ। ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਾਂਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੈਵਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮਾਮ੍॥੬.੪.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਯਜਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਨਾ ਆਖ।
ਵਯਮਗ੍ਨਿਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਵਿਰ੍ਗृਹ੍ਣਾਮਹੇ ਮਖੇ। ਵੇਦੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਜਮਾਨਹਿਤਾਯ ਵੈ॥੬.੪.
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਹਨ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਹ੍ਨਿਮੁਖੇ ਭੂਯਃ ਸ ਜੁਹੋਤਿ ਹਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜ। ਤਤਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸਂਸ਼ਯਮ੍॥੬.੪.
ਇਸ ਲਈ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਹਵਨ ਕਰੇ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲਵੇਗਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ। ਪਿਤਾਮਹਮੁਵਾਚੇਦਂ ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਤਪਸੋ ਬਲਮ੍॥੬.੫.
ਸੂਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ।'
ਯਾਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਂ ਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤਾ। ਯਜ੍ਞੇਨਾਤ੍ਰਾ(?) ਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ॥੬.੫.
ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਤੇ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ ਯਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਿਤਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੇਖ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੁਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਧਰਾਤਲਮ੍। ਚਕਾਰ ਯਾਜਨੇ ਯਤ੍ਨਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੋਃ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਃ॥੬.੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਦਦੌ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਮਾਹੂਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵੇਦਪਾਰਗਾਨ੍। ਯਤ੍ਰਕਰ੍ਮੋਚਿਤੇ ਕਾਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਵਨੇ ਸ਼ੁਭੇ॥੬.੫.
ਉਸ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ।
ਬਭੂਵ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਧੀਮਾਨਧ੍ਵਰ੍ਯੁਰ੍ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਣਿ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹੋਤਾ ਚ ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਗੌਤਮ ਏਵ ਚ॥੬.੫.
ਉਹ ਖੁਦ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਅਧਵਰਯੂ ਬਣਿਆ; ਉਥੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ ਹੋਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਗੌਤਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੀ।
ਆਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨੋ ਨਾਮ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣਃ ਕਾਰ੍ਮਿਕਃ। ਉਦ੍ਗਾਤਾ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਾ ਚ ਜੈਮਿਨਿਃ॥੬.੫.
ਚਯਵਨ ਆਗਨੀਧ੍ਰਾ ਸੀ, ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਕਰਮਿਕ ਸੀ; ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਉਦਗਾਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੈਮਿਨੀ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾ ਸ਼ਂਕੁਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਤਥੋਨ੍ਨੇਤਾ ਚ ਗਾਲਵਃ। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚ੍ਛਂਸੀ ਹੋਤਾ ਗਰ੍ਗੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ॥੬.੫.
ਸ਼ੰਕੁਵਰਨ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਗਾਲਵ ਉਨਨੇਤਾ ਸੀ; ਪੁਲਸਤਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਛੰਸੀ ਸੀ, ਤੇ ਗਰਗ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਹੋਤਾ ਸੀ।
ਨੇष੍ਟਾ ਚੈਵ ਤਥਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤੁ ਅਚ੍ਛਾਵਾਕੋ ਭृਗੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍। ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨृਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ॥੬.੫.
ਅਤ੍ਰੀ ਨੇਸ਼ਟਾ ਸੀ, ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਆਪ ਅੱਛਾਵਾਕਾ ਸੀ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਰਿਤਵਿਕ ਬਣਾਇਆ।