ਤਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਂ ਪੁਰਂ ਜਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਦ੍ਵਾਰੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹੂਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਰਨ੍ਵਿਤਮ੍॥੬.੩.
ਫਿਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਇਆ।
ਕਥਯਾਮਾਸ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਪਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍। ਦੂਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ॥੬.੩.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਕਿਆ, ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਵਜ੍ਰਪਾਤੋਪਮਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੇऽਪਿ ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਤ੍। ਬਾष੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੈਰਾਸ੍ਯੈ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ਼ੋਕਸਂਯੁਤਾਃ॥੬.੩.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਝਟਕਾ ਲਗੀਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਏ।
ਹਾ ਨਾਥ ਹਾ ਮਹਾਰਾਜ ਹਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲ। ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਾ ਭਵਿष੍ਯਾਮਃ ਕਥਮਦ੍ਯ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾਃ॥੬.੩.
'ਹਾ ਨਾਥ! ਹਾ ਮਹਾਰਾਜ! ਹਾ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਪਿਆਰੇ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਅਸੀਂ ਇੰਨੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂਗੇ?'
ਕਿਮੇਤਦ੍ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਵਾਸਿष੍ਠਾਨਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਸ਼ਾਪਂ ਦਦੁਃ ਸ੍ਵਯਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਾਦ੍ਵਿਨਤਸ੍ਯ ਚ॥੬.੩.
ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਹ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ? ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ।
ਤੇ ਵਯਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਗृਹਾਦਿਕਮ੍। ਅਨ੍ਤ੍ਯਜਤ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮਸਂਸ਼ਯਮ੍॥੬.੩.
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਤਜਾਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਰੁਵਾਚ। ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚੇਦਸ੍ਤਿ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਮਮੋਪਰਿ ਨਿਰਰ੍ਗਲ। ਤਨ੍ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਂਤ੍ਰਿਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇ ਕੁਰੁਤ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍॥੬.੩.
ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਗਤੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਓ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਃ ਸੁਪੁਤ੍ਰੋਯਂ ਮਮ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸੁਵਲ੍ਲਭਃ। ਨਿਯੋਜਯਧ੍ਵਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾਃ ਪਦਵ੍ਯਾਂ ਮਮ ਸਤ੍ਵਰਮ੍॥੬.੩.
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਮੇਰਾ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ।
ਅਹਂ ਪੁਨਃ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਮृਤ੍ਯੁਂ ਵਾ ਸਂਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਦੇਹੋ ਵਾ ਸੁਰਾਲਯਮ੍॥੬.੩.
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਜਗਾਮਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ॥੬.੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹੀਪਤਿ ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤੇਪਿ ਸਨ੍ਮਂਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁਸਮ੍ਮਤਮ੍। ਰਾਜ੍ਯੇ ਨਿਯੋਜਯਾਸਮਾਸੁਰ੍ਨਾਦਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਃਸ੍ਵਨੈਃ॥੬.੩.
ਉਹ ਚੰਗੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਡੋਲ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਰਿਤਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍। ਮਨਸਾ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍॥੬.੪.
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੂੰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯੋਸ੍ਤਿ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ। ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਂ ਦੁਃਖਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍॥੬.੪.
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕੇ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਸ ਤਤਃ ਪਰਮ੍। ਸੁਸ਼੍ਰਾਂਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤੋ ਮਾਰ੍ਗਪृਚ੍ਛਾਪਰਾਯਣਃ॥੬.੪.
ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰਾਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਯਤ੍ਨੇਨਾਨ੍ਵੇषਯਾਮਾਸ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਤਃ॥੬.੪.
ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ।
ਏਵਂ ਚਾਨ੍ਵੇषਮਾਣੇਨ ਤੇਨ ਭੂਮਿਭृਤਾ ਤਦਾ। ਸੁਦੂਰਾਦੇਵ ਸਂਦृष੍ਟਂ ਨੀਲਦ੍ਰੁਮਕਦਮ੍ਬਕਮ੍॥੬.੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਭੂਮਿਪਤਿ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨੀਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਵੇਖਿਆ।
ਉਪਰਿष੍ਟਾਦ੍ਬਕੈਰ੍ਹਂਸੈਰ੍ਭ੍ਰਮਮਾਣੈਃ ਸਮਂਤਤਃ। ਆਟਿਭਿਰ੍ਮਦ੍ਗੁਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮਨ੍ਤਾਜ੍ਜਲਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ॥੬.੪.
ਉਪਰੋਂ, ਬਕ ਤੇ ਹੰਸ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਲੂ ਤੇ ਮਦਗੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਪੰਛੀ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਨ।
ਸ ਮਤ੍ਵਾ ਸਲਿਲਂ ਤਤ੍ਰ ਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤੋ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਸਤ੍ਵਰੋ ਹृष੍ਟੋ ਜਲਵਾਤਹृਤਕ੍ਲਮਃ॥੬.੪.
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪਿਆਸਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਹਵਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮਨੋਹਾਰਿ ਸੌਮ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿषੇਵਿਤਮ੍। ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਨਦਿਤੀਰਸ੍ਥਂ ਮਨਃਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍॥੬.੪.
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ਫਲਿਤੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮਂਤਾਤ੍ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍। ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਧੁਰਾਰਾਵੈਰ੍ਨਾਦਿਤਂ ਵਿਹਗੋਤ੍ਤਮੈਃ॥੬.੪.
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲੱਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਰੀਡਂਤਿ ਨਕੁਲਾਃ ਸਰ੍ਪੈਰੂਲੂਕਾ ਯਤ੍ਰ ਵਾਯਸੈਃ। ਮੂषਕੈਰ੍ਵृषਦਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੀਪਿਨੋ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮृਗੈਃ॥੬.੪.
ਉਥੇ ਨਕੁਲ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ, ਉਲੂ ਕਾਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਚੂਹੇ ਵਣ-ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਚੀਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਦੀਤੀਰੇ ਸ ਤਪਸ੍ਵਿਗਣਾਵृਤਮ੍। ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਨਿਰਤਂ ਦਾਂਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤਪੋਨਿਧਿਨਮ੍॥੬.੪.
ਫਿਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸੀ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਗਿਰਦੇ, ਪਾਠ ਤੇ ਸਯਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ।
ਤੇਜਸਾ ਤਪਸਾਤੀਵ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਮਿਵਾਨਲਮ੍। ਚੀਰਵਲ੍ਕਲਸਂਵੀਤਂ ਸ਼ਾਲਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍॥੬.੪.
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਿਆ ਸੀ।
ਅਥ ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਦੂਰਸ੍ਥੋऽਪਿ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਮ੍। ਅष੍ਟਾਂਗੇਨ ਪ੍ਰਣਾਮੇਨ ਸ੍ਵਨਾਮ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਯਨ੍॥੬.੪.
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਆਇਆ, ਉਸ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਦੱਸਿਆ।
ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਪਿ ਤਚ੍ਛਿष੍ਯਾਨ੍ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਯਥਾਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਯੁਤਃ॥੬.੪.
ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਥੇ ਹੋਰ ਜੋ ਚੇਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਧੂਲਿਧੂਸਰਿਤਾਂਗਂ ਤਂ ਤੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਮ੍। ਚਂਡਾਲ ਇਤਿ ਮਨ੍ਵਾਨਾਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ॥੬.੪.
ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਸਨ।
ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਾਮਾਸੁਰੇਵਾਥ ਵਚਨੈਃ ਪਰੁषਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ। ਧਿਕ੍ਛਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇ ਯਾਹਿਯਾਹੀਤਿ ਚਾਸਕृਤ੍॥੬.੪.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌੜੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ 'ਧਿੱਖ' ਆਖਿਆ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਚਲ ਜਾ, ਚਲ ਜਾ' ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਾਪੇਹ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੁਨੀਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮੋਤ੍ਤਮੇ। ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਸਾਧੂਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭੇ॥੬.੪.
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਪਾਪੀ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛ ਦ੍ਰੁਤਂ ਯਾਵਨ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਪਸਸ੍ਤਵ। ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਂ ਕਰੋਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਮਪਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍॥੬.੪.
ਇਸ ਲਈ, ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਇੱਥੋਂ ਚਲ ਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤਪੱਸਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀ ਖਤਮ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਰੁਵਾਚ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਂਕੁਰ੍ਨਾਮ ਭੂਪੋऽਹਂ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ। ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵਸਿष੍ਠਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਚਂਡਾਲਤ੍ਵੇ ਨਿਯੋਜਿਤਃ॥੬.੪.
ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਚੰਡਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।