ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਭੂਰਿਧਨਂ ਚੈਤਜ੍ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਜੀਵਤਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਧੀਆ ਧਨ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯੇਤਿ ਤੇਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਮਰ ਪਾਂਥਿਕ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖ, ਯਾਤਰੀ।'
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤਿ ਮਨਸ੍ਯੇਵ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ।
ਕੁਟੁਂਬਮਪਿ ਤਨ੍ਨष੍ਟਂ ਨष੍ਟਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਿਲੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਵੀ ਗੁਆਚ ਗਈਆਂ।
ਯੁਗਪਤ੍ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਸ਼ੁ ਨष੍ਟਂ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਚੇष੍ਟਯਾ
ਗਲਤ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਠੀਕ ਠੀਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਂਤੇ ਕੁਟੁਂਬਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਤਥਾਕਾਸ਼ੀਸ੍ਮृਤੇਰਪਿ
ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹੋਇਆ।
ਸਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟੀ ਸੁਤੌ ਤੌ ਤੁ ਤਾਮ੍ਰਚੂਡਤ੍ਵਮਾਪਤੁਃ
ਉਹ ਮੁਰਗੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਚੂਜੇ, ਤਾਮਬੇ ਵਾਲੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਬਣ ਗਏ।
ਇਤ੍ਥਂ ਬਹੁਤਿਥੇਕਾਲੇ ਗਤੇ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਧੀਆ ਭਿਖਾਰੀ—
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਃ ਕਥਾਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਃ ਕੁਰ੍ਵਂਤੋऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਜਾਤਿਸ੍ਮृਤਿਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਤਤ੍ਸਂਗੇਨ ਤੁ ਨਿਰ੍ਗਤਾਃ 4.2.98.
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਸ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਂਦੁਲਾਦਿਪਰਿਕ੍ਸ਼ੇਪੈਃ ਪ੍ਰਾਪਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਖੇਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਚਰਿष੍ਯਂਤੋऽਤ੍ਰ ਪਰਿਤੋ ਮੁਕ੍ਤਿਮਂਡਪਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਮੰਡਪ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ।
ਪ੍ਰਹਾਸਾਨ੍ਮਤ੍ਕਥਾਲਾਪਾਁਲ੍ਲਾਭਮੋਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਨ੍
ਹਾਸੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ, ਲਾਭ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ,
ਮਨ੍ਨਾਮੋਚ੍ਚਾਰਣਪਰਾਨ੍ਮਤ੍ਕਥਾਰ੍ਪਿਤਸੁਸ਼੍ਰੁਤੀਨ੍
ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੰਨ ਲਗਾ ਕੇ,
ਮਾਨਯਾਮਾਸੁਰਥ ਤਾਨ੍ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨ੍ਸਾਧੁਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਕ੍ਰਮੇਣਾਹਾਰਮਾਕੁਂਚ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਵੈ
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਮੁਰਗੀਆਂ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੀਆਂ, ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਆਹਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਇਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣਗੀਆਂ।
ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਵਿष੍ਣੋ ਤੇ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ,
ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਭੋਗਾਨਨੁਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਚੁੱਕੇ,
ਤਤੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤਦਦਾਰਭ੍ਯ ਕਥਯਿष੍ਯਂਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਕ ਹਰ ਥਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣਗੇ।
ਚਰਿਤ੍ਰਮਪਿ ਵੈ ਤੇषਾਂ ਯੇ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਧਨਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍ਕਥਾਂ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਭਵਿष੍ਯਾਮਗ੍ਰਤੋ ਹਰੇਃ 4.2.98.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ।
ਅਥਨਂਦਿਨਮਾਹੂਯ ਦੇਵਦੇਵ ਉਮਾਧਵਃ
ਫਿਰ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਅਥ ਨਂਦੀ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵृषਭਧ੍ਵਜਮ੍
ਨੰਦੀ ਆ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਥ ਸ੍ਮਿਤ੍ਵਾਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਂਭੁਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਸ੍ਤੁ ਸਮੀਹਿਤਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਡਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਹਰਿਣਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਤੋऽਗਾਦ੍ਰਂਗਮਂਡਪਮ੍ ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰਮਾਨਂਦਕਾਰਣਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਰੰਗ-ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਸੁਣ ਕੇ—'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿ ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਕਾਸ਼ੀਖਂਡ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧੇ ਮੁਕ੍ਤਿਮਂਡਪਗਮਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਸੀ ਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਤੀ ਮੰਡਪ ਗਮਨ ਨਾਮਕ ਅਠਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਸੂਤ ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕੁਂਭਜੇ ਸ਼ਰਜਨ੍ਮਨਾ
ਸੂਤ ਜੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਨੇ ਕੁੰਭ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਦੇਵੋ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰੈਃ ਸਹਿਤਃ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਕੀ ਕੀਤਾ?'
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਂਗਾਰਮਂਡਪਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਚ੍ਚਕਾਰ ਵਦਾਮਿ ਤਤ੍
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਸ੍ਤੂਪਵਿਸ਼੍ਯੇਸ਼ਃ ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਹੇਸ਼ਯਾ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਵੀਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹੇਂਦ੍ਰੇਣ ऋषਿਭਿਃ ਪਰਿਤੋ ਵृਤਃ
ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।