ਗਰ੍ਵਃ ਪਰੋਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਧਨਗਰ੍ਵੋਤ੍ਰ ਵੈ ਮਹਾਨ੍
ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਧਨ ਦਾ ਗਰੂਰ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈ।
ਅਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਗृਹਦ੍ਵਾਰਿ ਨਿषਣ੍ਣਯਾ 4.2.96.
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਅਸਤ੍ਕृਤ੍ਯਾਤਿਥਿਂ ਨਾਥੋ ਨ ਮੇ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
ਮਨ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਮਯੀ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਚਿਮਾਨਸਾ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਮੂਰਤੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲੀ।
ਕਿਂਵਾ ਨੁ ਕਰੁਣਾਮੂਰ੍ਤਿਰਿਹ ਕਾਸ਼ਿਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ 4.2.96.
ਕਿੰਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਾਸੀ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਆਪ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ?
ਅਤ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਮੁਨੇ ਗृਹਿਣੀ ਗृਹਮੇਧਿਨਃ 4.2.96.
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਹੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤਾਰ੍ਥਿਜਨਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮੇਤਿ ਸਰ੍ਵੋਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ 4.2.96.
ਜਦ ਤੱਕ ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਤਿਤृਪ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਨਨਿषੇਵਣਾਤ੍ 4.2.96.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਕਾਰਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯੋਦਯ ਚਿਂਤਨਮ੍ 4.2.96.
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਦੀਯੇ ਸ਼ਾਪਵਰ੍ਜਿਤੇ ।। 4.2.96.
ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਸ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਦृष੍ਟੇਰਦੂਰਗਮ੍ 4.2.96.
ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਾਪ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭਾਜਨਂ ਜਾਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਥਯਾਧੁਨਾ
ਇੱਕ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਯਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਸਂਤਿ षਡਾਨਨ
ਜੋ ਆਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਹੇ ਛੇ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਦੱਸ।
ਯਾਦृਸ਼ਃ ਕਥਿਤੋ ਵਚ੍ਮਿ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸ਼ृਣੁ ਕੁਂਭਜ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਕੁੰਭਜ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਤਾਨਿ ਤਾਨੀਹ ਮੇ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਹੀ ਤੀਰਥ ਇੱਥੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹਨ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਜਲਾਸ਼ਯੇਪਿ ਤੀਰ੍ਥਾਖ੍ਯਾ ਜਾਤਾ ਮੂਰ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਏ ਹਨ।
ਮੂਰ੍ਤਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਸ਼ਿਵਵਿਘ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਾਦਿਕਾਃ
ਉਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ, ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਂ ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇਭਾਗੇ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਹृਤ੍
ਉਹ ਖੇਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾ ਪੂਜਿਤਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸੁਖਵਸ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਸਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਘਰ ਦੀ ਵੱਸਤੂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਗੋਦਾਨਜਨਿਤਂ ਫਲਮ੍ 4.2.97.
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਪੁਂਸਾਂ ਫਲਂ ਯਜ੍ਞਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲਿਂਗਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮृਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਤਨ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਸਂਪੂਜਨਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਜ੍ਵਰੋ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦੇਸ਼੍ਵਰਾਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਸ਼੍ਚਾਦਿਕੇਸ਼ਵਃ
ਵੇਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਖੇਤ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਆਦਿ ਕੇਸ਼ਵ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਂਗਮੇਸ਼੍ਵਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਮ ਜਾਯਤੇਨਘਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਉਥੇ ਹੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਗਸਂਜ੍ਞਕਮ ਲਿਂਗਮਰ੍ਚਿਤਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਦਮ੍
ਪ੍ਰਯਾਗ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਜਦ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪੂਜ੍ਯਂ ਕੁਂਤੀਸ਼੍ਵਰਂ ਨृਭਿਃ
ਵਰਣਾ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਕੁੰਤੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੁਂਤੀਸ਼੍ਵਰਾਦੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਵੈ ਕਾਪਿਲੋ ਹ੍ਰਦਃ
ਕੁੰਤੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਸਰੋਵਰ ਹੈ।