ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਗृਹਂ ਤਸ੍ਯ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨ੍ਯषੇਧਯਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਭਿਖਿਆ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੇਲਾਤਿਕ੍ਰਮਮਾਲੋਕ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਬਭ੍ਰਾਮ ਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਜਦ ਵੇਲਾ ਲੰਘ ਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਦਹ੍ਨਿਨਾਲਭਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਸ਼ਿष੍ਯਃ ਸ ਮੁਨਿਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਦਿਨ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਭਿਖਿਆ ਲੈ ਆਇਆ।
ਉਪੋषਣਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵਾਸੀਦਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਐਸੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਯਯੌ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਟਨਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਸ਼ਿष੍ਯਃ ਪਰਿਤਃ ਪੁਰੀਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਨ ਕ੍ਵਾਪਿ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਭਾਗ੍ਯਹੀਨੋ ਧਨਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਭਿੱਖ ਨਾ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਕਿਸਮਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਧਨ ਨਾ ਮਿਲੇ।
ਕੋ ਹੇਤੁਰ੍ਯਨ੍ਨ ਲਭ੍ਯੇਤ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਯਤ੍ਨੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ 4.2.96.
ਭਿੱਖ ਮਿਲਣ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜਦੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਵਦ੍ਭਿਰਪਿ ਨੋ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਪਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਭਿੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਹ੍ਨ੍ਯਪਿ ਯਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਨ ਲਭ੍ਯੇਤਾਤਿਯਤ੍ਨਤਃ
ਜੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਭਿੱਖ ਨਾ ਮਿਲੇ,
ਅਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਨਗਰ੍ਯਾਮਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਸ਼ਾਇਦ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਪੈ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਅਥਵਾ ਵਾਰਿਤਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਕੇਨਾਪ੍ਯਸ੍ਮਾਸੁ ਚੇਰ੍ष੍ਯਯਾ
ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਈਰਖਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਿੱਖ ਰੋਕ ਲਈ ਹੋਵੇ।
ਕਿਮੇਤਦਖਿਲਮਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਚ੍ਛਤ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ ਸਮਾਚਖ੍ਯੁਃ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿ ਤਤ੍ਪੁਰੌਕਸਾਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ ਹੋ? ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਨਾਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਨਗਰ੍ਯਾਮਿਹ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ।
ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਤ੍ਰਾऽਮਰਧੁਨੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਅਮਰ ਧਾਰਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ,
ਸਮृਦ੍ਧਿਰ੍ਯਾ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਮਿਹ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਿਤੁਃ ਪੁਰਿ
ਇੱਥੇ ਘਰ-ਘਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਸ਼ਵਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੈ।
ਰਤ੍ਨਾਕਰੇषੁ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਨ ਤਾਵਂਤਿ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਜਿੰਨੇ ਇੱਥੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ।
ਗृਹੇਗृਹੇਤ੍ਰ ਧਾਨ੍ਯਾਨਾਂ ਰਾਸ਼ਯੋ ਯਾਦृਸ਼ਃ ਪੁਨਃ 4.2.96.
ਇੱਥੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਕਂਠਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਮृਤ੍ਯੁਂਜਯਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ 4.2.96.
ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਸਰਿਦ੍ਰੂਪਾ ਹ੍ਯਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਕੇਤਨਮ੍
ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਨਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਮਹਰ੍षਯਃ 4.2.96.
ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਗਰ੍ਵਃ ਪਰੋਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਧਨਗਰ੍ਵੋਤ੍ਰ ਵੈ ਮਹਾਨ੍
ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਧਨ ਦਾ ਗਰੂਰ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈ।
ਅਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਗृਹਦ੍ਵਾਰਿ ਨਿषਣ੍ਣਯਾ 4.2.96.
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਅਸਤ੍ਕृਤ੍ਯਾਤਿਥਿਂ ਨਾਥੋ ਨ ਮੇ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।
ਮਨ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮਮਯੀ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਚਿਮਾਨਸਾ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਮੂਰਤੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲੀ।
ਕਿਂਵਾ ਨੁ ਕਰੁਣਾਮੂਰ੍ਤਿਰਿਹ ਕਾਸ਼ਿਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ 4.2.96.
ਕਿੰਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਾਸੀ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਆਪ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ?
ਅਤ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਮੁਨੇ ਗृਹਿਣੀ ਗृਹਮੇਧਿਨਃ 4.2.96.
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਇੱਥੇ ਦੀ ਹੀ ਹੈ।
ਯਾਵਤਾਰ੍ਥਿਜਨਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮੇਤਿ ਸਰ੍ਵੋਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ 4.2.96.
ਜਦ ਤੱਕ ਹਰ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਤਿਤृਪ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਨਨਿषੇਵਣਾਤ੍ 4.2.96.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਕਾਰਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਧਿष੍ਣ੍ਯੋਦਯ ਚਿਂਤਨਮ੍ 4.2.96.
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਦੀਯੇ ਸ਼ਾਪਵਰ੍ਜਿਤੇ ।। 4.2.96.
ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—