ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਜਨ੍ਮ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਕਾਸ਼ਿਕਾਪੁਰੀ 4.2.94.
ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਸੀ ਨਗਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਔਖੀ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਚ ਤਾਦृਕ੍ਤਪਾਂਸੀਹ ਕ੍ਵ ਤਾਦृਗ੍ਯੋਗ ਉਤ੍ਤਮਃ
ਇਥੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤਪ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਥੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਮੁੜ ਸੱਚ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹੋ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈ ਚੋਤ੍ਤਰਵਾਹਿਨੀ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਉੱਤ ਉੱਤ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦੋ ਨਾਨ੍ਯ ਏਵ ਹਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸਾਯੁਜ੍ਯਮੁਕ੍ਤਿਰਤ੍ਰੈਵ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦਿਰਥਾਨ੍ਯਤਃ
ਸਾਂਝ-ਮੁਕਤੀ ਇਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਨੇੜਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਹੋਰ ਥਾਂ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਵ੍ਯਾਸੋऽਕਥਯਦ੍ਯਨ੍ਮਹਦ੍ਵਚਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਵੈਪਾਇਨ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ [। ਭਵਿष੍ਯਂ ਮਮ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਕੁਂਭਯੋਨੇ ਮਹਾਮਤੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯੋ ਮੁਨਿਵਰੋ ਯਥਾ ਮੋਹਮੁਪੈष੍ਯਤਿ
ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਮੁਨੀ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵੇਦਾਨ੍ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਨਾ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਭੇਦਤਃ
ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਾਸ, ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਚੀਕਰਤ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਿਆ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਂਤਿਕਰਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਦਾ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਃ
ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤਪਸੀ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਰੱਬੀ,
ਵਿਭੂਤਿਧਾਰਿਣੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਰਸੂਕ੍ਤਜਪਪ੍ਰਿਯਾਨ੍
ਜੋ ਆਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਸੁਕਤ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਮੁਕ੍ਤਿਦੋ ਨਾਨ੍ਯ ਏਵ ਹਿ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤਾਸਰ੍ਵਾਨ੍ਗਿਰਿਸ਼ਾਤ੍ਮਨਃ 4.2.95.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਅਾਸ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਹੈ,
ਪਰਿਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯ ਵਾਗ੍ਜਾਲਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯਾਸਕृਦ੍ਬਹੁ
ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੰਗਾਲਿਆ, ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ,
ਵੇਦੇ ਰਾਮਾਯਣੇ ਚੈਵ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਚ ਭਾਰਤੇ
ਵੇਦ, ਰਾਮਾਇਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ,
ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਮृषਾ ਪੁਨਃ
ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਚ, ਮੁੜ ਸੱਚ—ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਦੋ ਨਾਨ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼ੋਪ੍ਯਪਵਰ੍ਗਦਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤੇਰ੍ਮੁਕ੍ਤੇਰਿਹਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯੋ ਦਾਤਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਾਤ੍
ਜਨਾਰਦਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਵਿਹਾਯ ਕੇਸ਼ਵਾਦਨ੍ਯਂ ਯੇ ਸੇਵਂਤੇਲ੍ਪਮੇਧਸਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ
ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਏਕੋ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਦੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵੇਕੋ ਬਹ੍ਵਰ੍ਥਦੋ ਹਰਿਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਧਰਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹਰੀ ਹੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਂ ਯੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦੇਵਮਨ੍ਯਮੁਪਾਸਤੇ
ਜੋ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ 4.2.95.
ਵਿਆਸ ਦੇ ਇਹ ਵਾਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਦੇ ਵਾਸੀ—
ਯਤੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਪੁਰਾਣਾਨ੍ਯਪਿ ਵੇਤ੍ਤਿ ਯਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ,
ਯਤਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮਸਿ ਮਹਤੋ ਭਾਰਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੇਖਕ ਹੈਂ,
ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਕੋਪਰਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤ
ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।