ਮਂਤ੍ਰਾਃ ਕੁਂਠਿਤਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਚਾਭਵਨ੍
ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਕੇਚਿਦੂਚੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਰਾ ਮਿਥਃ ਪਰਿਯਿਯਾਸਵਃ
ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਮਖਮਂਡਪ ਭੂਸ੍ਤੇਨ ਕ੍ਸ਼ਣਤਃ ਸ੍ਥਪੁਟੀਕृਤਾ
ਉਸ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਦਾ ਮੰਡਪ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਿਵਸ਼੍ਚੋਲ੍ਕਾਃ ਪ੍ਰਪਤਿਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਨृਤ੍ਯਮਾਦਧੁਃ 4.2.88.
ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋਪਿ ਵਦਨਗ੍ਲਾਨਿਮਵਾਪ੍ਯ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ
ਦਕਸ਼ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੈ ਆਇਆ।
ਪੁਨਃ ਸ ਨਾਰਦੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਤੇ ਅਗਸਤਿਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ, ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਆਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਨਾਰਦਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਨਂਦਿਨਾ ਸਹ ਸਂਕਥਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ—
ਉਪਾਵਿਸ਼ਚ੍ਚ ਸ਼ੈਲਾਦਿ ਵਿਸृष੍ਟਾਸਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਵਧੀਆ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਆਕਾਰੇਣੈਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਵਿਵੇਦ ਹ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਸ਼ਰਾਰਿਣਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਰਿਯਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਪ੍ਰਲਯਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਇਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਂ ਵਿਨਸ਼੍ਵਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇषਾਦ੍ਯਦਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ।
ਅਭਾਵਿਨੋ ਹਿ ਭਾਵਸ੍ਯ ਭਾਵਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਸਂਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਂਭੂਦੀਰਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ ਇਤ੍ਥਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਯਦ੍ਭਾਵ੍ਯਂ ਤਦ੍ਭੂਤਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਨਾਪਚੀਯੇਤ ਤੇ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨੋਪਚੀਯੇਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ 4.2.89.
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਧਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹੋ ਵਰਾਕਃ ਸਂਸਾਰਃ ਕ੍ਵ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਹਾਏ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਯਤਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਤ੍ਵਾਮਾਹੂਤਵਾਨ੍ਕ੍ਰਤੌ
ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਯਜਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੱਦਾ।
ਤਵ ਰੀਢਾਂ ਕਰਿष੍ਯਂਤਿ ਕਿਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣ ਰੀਢਿਨਾਮ੍ ਅਥੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣ ਸਂਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਭਾਜਨਂ ਕਿਮੁ
ਉਹ ਤੇਰੇ ਧਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰਮ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ? ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਆਧਾਰ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ?
ਮਹੀਯਸਾਯੁषਾ ਤੇषਾਂ ਵਸੁਭਿਰ੍ਭੂਰਿਭਿਸ਼੍ਚ ਕਿਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਚੇਤਨਾਸ਼੍ਚ ਸਾਵਜ੍ਞਾ ਜੀਵਂਤੋਪਿ ਨ ਕੀਰ੍ਤਯੇ
ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ; ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯਾ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਨਿਂਦਾਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਤृਣੀਚਕ੍ਰੇ ਸ੍ਵਜੀਵਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਸਤ੍ਯਂ ਮੁਨੇ ਸਤੀ ਦੇਵੀ ਤृਣੀਚਕ੍ਰੇ ਸ੍ਵਜੀਵਿਤਮ੍
ਸਚ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਘਾਹ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਤੀਵਰੁਦ੍ਰੋਭੂਦ੍ਬਹੁਕੋਪਾਗ੍ਨਿਦੀਪਿਤਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਈ ਗੁੱਸੇ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਕਾਰਃ ਕਾਲਮृਤ੍ਯੁਪ੍ਰਕਂਪਨਃ
ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਆਜ੍ਞਾਂ ਦੇਹਿ ਪਿਤਃ ਕਿਂ ਤੇ ਕਰਵੈ ਦਾਸ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 4.2.89.
ਆਗਿਆ ਦੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ—ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ?
ਪਿਬਾਮਿ ਚਾਰ੍ਣਵਾਨ੍ਸਪ੍ਤਾਪ੍ਯੇਕੇਨ ਚੁਲੁਕੇਨ ਵੈ
ਮੈਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਪੀ ਜਾਵਾਂ।
ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਯਾ ਨਯਾਮੀਸ਼ ਵਿਨਿਮਯ੍ਯ ਸ੍ਵਹੇਲਯਾ
ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਆਪਣੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ।
ਅਪਿ ਵੈਕੁਂਠਨਾਥਸ਼੍ਚੇਤ੍ਤਤ੍ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਲੋੜ ਪਈ, ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਣਗੇ।
ਦਨੁਜਾ ਦਿਤਿਜਾਃ ਕੇ ਵੈ ਵਰਾ ਕਾਰਣਦੁਰ੍ਬਲਾਃ
ਦਾਨਵ ਤੇ ਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ।
ਕਾਲਂ ਬਧ੍ਨਾਮਿ ਵਾ ਸਂਖ੍ਯੇ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਮਰ੍ਥਯੇ
ਕੀ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂ, ਜਾਂ ਮੌਤ ਲਈ ਮੌਤ ਨੂੰ ਲੱਭਾਂ?