ਪਿਤृਕਾਨਨਸਂਵਾਸਂ ਸ਼ੂਲਿਨਂ ਚ ਕਪਾਲਿਨਮ੍
ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਕਪਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਕਲਂਕਿਕृਤਮੌਲਿਂ ਚ ਧੂਲਿਧੂਸਰਚਰ੍ਚਿਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਮੈਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਧੂੜ ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚ ਚਰ੍ਮਵਸਨਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਟਨਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਕਦੇ ਉਹ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਭਿਖ ਮੰਗਣ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਂ ਰੌਦ੍ਰਪਰੀਵਾਰਂ ਮਹਾਕਾਲਵਪੁਰ੍ਧਰਮ੍ 4.2.88.
ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਕੜੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ।
ਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਂ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਾਨਾਨੋਪਿ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਵ ਪਾਂਸੁਲਪਟਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਮਹਾਸ਼ਂਖਵਿਭੂषਣਃ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਧੂੜ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਡਮਡ੍ਡਮਰੁਕਵ੍ਯਗ੍ਰ ਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰਃ ਖਂਡਚਂਦ੍ਰਭृਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਡਮਰੂ ਨਾਲ ਵਿਅਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਰਧ ਚੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮृਡਾਨਿ ਸਹਰਃ ਕ੍ਵਾऽਯਮਧ੍ਵਰੋ ਮਂਗਲਾਲਯਃ
ਕਿੱਥੇ ਮ੍ਰਿਡਾ ਪਹਾੜ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਯਜਨ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਸਥਾਨ?
ਦੁਕੂਲਾਨ੍ਯਨੁਕੂਲਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਲਂਕृਤਯਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਸੁੰਦਰ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ।
ਇਹ ਮਂਗਲਵੇਸ਼ੇषੁ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰੇषੁ ਸ ਸ਼ੂਲਧृਕ੍
ਇੱਥੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸਤੀ ਸਾਧ੍ਵੀ ਜਨੇਤੁਰੁਦਿਤਂ ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ।
ਸਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਾਕਰ੍ਣਿਤਂ ਮਯਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰਬ੍ਰੁਵਤਿ ਪ੍ਰਭੋ
ਸਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।'
ਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਂ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਾਨਾਨੋਪਿ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮਧੁਨਾਪਿ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਃ 4.2.88.
ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਭਟਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਭਟਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਾਦृਸ਼ਂ ਵਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸ਼ਂਭੁਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਯਦ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ, ਐਸਾ ਵਰਣਨ ਕਰੇ, ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—
ਅਥਵਾ ਤੇਨ ਸਂਬਂਧੇ ਨ ਹੇਤੁਰ੍ਭਵਤੋ ਮਤਿਃ
ਜਾਂ ਉਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
ਅਥੋਕ੍ਤ੍ਵੈਵਂ ਬਹੁਤਰਂ ਤ੍ਵਂ ਜਨੇਤਾਸ੍ਯ ਵਰ੍ष੍ਮਣਃ
ਜਾਂ, ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।
ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਮੇਵੈਤਦ੍ਯਦਸ੍ਯੈਵ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਿਤਨਾਥਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਵਣੀਯਾ ਵਿਗਰ੍ਹਣਾ
ਇਹੀ ਕਿਰਿਆ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀਤ ਹੈ; ਜਦ ਤਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਿੰਦਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨੌ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਵਰੂਪਿਣਿ
ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੀ ਅੱਗ ਵਿਚ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ—
ਤਤੋ ਵਿਵਰ੍ਣਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਪੀਲੇ-ਸੁੱਕੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮਂਤ੍ਰਾਃ ਕੁਂਠਿਤਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਚਾਭਵਨ੍
ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਕੇਚਿਦੂਚੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਰਾ ਮਿਥਃ ਪਰਿਯਿਯਾਸਵਃ
ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਮਖਮਂਡਪ ਭੂਸ੍ਤੇਨ ਕ੍ਸ਼ਣਤਃ ਸ੍ਥਪੁਟੀਕृਤਾ
ਉਸ ਕਰਕੇ ਯਜਨ ਦਾ ਮੰਡਪ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਿਵਸ਼੍ਚੋਲ੍ਕਾਃ ਪ੍ਰਪਤਿਤਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਨृਤ੍ਯਮਾਦਧੁਃ 4.2.88.
ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋਪਿ ਵਦਨਗ੍ਲਾਨਿਮਵਾਪ੍ਯ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਃ
ਦਕਸ਼ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੈ ਆਇਆ।
ਪੁਨਃ ਸ ਨਾਰਦੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਮੁਪਾਗਤਃ
ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਤੇ ਅਗਸਤਿਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ, ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਆਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਨਾਰਦਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਨਂਦਿਨਾ ਸਹ ਸਂਕਥਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ—
ਉਪਾਵਿਸ਼ਚ੍ਚ ਸ਼ੈਲਾਦਿ ਵਿਸृष੍ਟਾਸਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਵਧੀਆ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਆਕਾਰੇਣੈਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਵਿਵੇਦ ਹ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਸ਼ਰਾਰਿਣਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਰਿਯਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਪ੍ਰਲਯਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਇਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ।