ਜਡਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਬੀਜਾਨਿ ਕਾਲਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਵਾਤ੍ਮਨਃ 4.2.87.
ਮੂਰਖ ਬੀਜ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਦਿਦੇਸ਼ ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਨਾਲੋਕ੍ਯ ਪਰਿਤਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ 4.2.87.
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੇਣ ਤਾਰੇਣ ਵ੍ਯੋਮਸ਼ਬ੍ਦਗੁਣਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ 4.2.87.
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਰ੍ਨਨਂਦੇ ਚ ਵਸੁਧਾ ਵਵृਧੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇऽਥ ਮੁਨਿਃ ਕੈਲਾਸਂ ਨਾਰਦੋ ਯਯੌ
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਫਲ-ਫੂਲ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਇਹ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚੇ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਨੁਨਾ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ—
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਕੁਂਭਜ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਕੁੰਭਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮੁਨਿਰ੍ਗਗਨਮਾਰ੍ਗੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦ੍ਧਾਮ ਸ਼ਾਂਭਵਮ੍
ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਤਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾਸਨਂ ਭੇਜੇ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਰੀਡਨਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਚੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।
ਤਦੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯੇਨ ਸ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਮਾਣ ਉਵਾਚ ਹ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵ ਤਵ ਕ੍ਰੀਡਾਖਿਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਗੋਲਕਮ੍
ਫਿਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਖੇਡ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਾਃ ਕृष੍ਣੇਤਰਾ ਯਾ ਵੈ ਤਿਥਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਾਰਿਕਾਃ
ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਲੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ, ਉਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਹਨ।
ਸृष੍ਟਿਪ੍ਰਲਯ ਸਂਜ੍ਞੌ ਦ੍ਵੌ ਗ੍ਲਹੌ ਜਯਪਰਾਜਯੌ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ, ਦੋ ਚਾਲਾਂ ਹਨ; ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਹਨ।
ਭਵਤੋਃ ਖੇਲਸਮਯੋ ਯਃ ਸਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦੇਵੀ ਜੇष੍ਯਤਿ ਪਤਿਂ ਨੇਸ਼ਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿਜੇष੍ਯਤਿ
ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਈਸ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦਾ।
ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਨਾਥੋਪਿ ਨ ਕਿਂਚਿਦਵਬੁਧ੍ਯਤਿ 4.2.88.
ਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ।
ਲੀਲਾਤ੍ਮਾ ਗੁਣਵਾਨੇष ਵਿਚਾਰਾਦਤਿਨਿਰ੍ਗੁਣਃ
ਇਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਹੈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਧ੍ਯਸ੍ਥ੍ਯਮਵਲਂਬਤੈ
ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਾਨ੍ਯਭੂਃ ਪਰਾ
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ, ਸਭ ਦੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ।
ਪਰਂ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਜਗਤਾਂ ਜਨਯਿਤ੍ਰ੍ਯੇਕਿਕਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਾਤਾ ਹੋ।
ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਾ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤ੍ਰਿਣੈਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਏ ਹੋ।
ਅਨ੍ਯਾ ਅਪਿ ਹਿ ਯਾਃ ਸਤ੍ਯਃ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਪਰਾਯਣਾਃ
ਹੋਰ ਜੋ ਸੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ—
ਅਥਵਾਸ੍ਤਾਮਿਯਂ ਵਾਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਾਂ ਹੋਰ, ਇਹ ਗੱਲ ਜੋ ਹੁਣ ਉਠੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਪੂਰ੍ਵਮਿਵ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਵਾਂਤਿਕਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਹੇਤੁਰੇਵਾਯਂ ਯਤ੍ਪੁਂਜਾਤਂ ਤ੍ਰਯੀਤਲੇ
ਅਸਲ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਵੈਦਿਕ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਲਂਕਾਰਂ ਸਮਾਨਂ ਚ ਸਾਨਂਦਮੁਖਪਂਕਜਮ੍ 4.2.88.
ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ।
ਵਿषਾਦੇ ਕਾਰਣਂ ਚੈਤਦ੍ਯਤੋ ਜਾਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਇਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ।
ਤਦੇਵ ਤਤ੍ਰ ਨੋ ਦृष੍ਟਂ ਭਵਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਭਵਾਪਹਮ੍
ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਜੋੜਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਤਦੇਵ ਨਾਭਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਭੂਦਨ੍ਯਦੇਵ ਹਿ
ਉਥੇ ਉਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਤਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਚਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਦ੍ਰੁਹਿਣੇਨ ਯਯੇਤਤਃ
ਉਹ ਵਾਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਨਾਂ ਦੇਵਰ੍षੀਣਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਅਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਦਧੀਚਿਨਾ ਸਮਂ ਕੇਚਿਦ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਃ ਪ੍ਰਮੁਖਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।