ਅਰ੍ਥਹੀਨਾ ਯਥਾ ਵਾਣੀ ਧਰ੍ਮਹੀਨਾ ਯਥਾ ਤਨੁਃ ।। 4.2.87.
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਅਰਥ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਗਂਗਾਹੀਨਾ ਯਥਾ ਦੇਸ਼ਾਃ ਪੁਤ੍ਰਹੀਨਾ ਯਥਾ ਗृਹਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਘਰ,
ਮਂਤ੍ਰਿਹੀਨਂ ਯਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਹੀਨਾ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੁਜਾਤੀ,
ਦਰ੍ਭਹੀਨਾ ਯਥਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਤਿਲਹੀਨਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੰਧਿਆ ਜਾਂ ਤਿਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਰਪਣ,
ਇਤ੍ਥਂ ਦਧੀਚਿਨਾਖ੍ਯਾਤਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਵਚਨਂ ਨ ਤਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚ ਭृਸ਼ਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਾ ਚਿਂਤਾ ਤਵ ਮੇ ਕ੍ਰਤੋਃ
ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ?'
ਤਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਂਤਿ ਨਿਯਤਂ ਯਥਾਰ੍ਥਕਰਣਾਦਿਹ
ਜੋ ਕੰਮ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਯੇ ਚਾਥ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ ਚੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਥਾਸ੍ਤੁ ਪਰਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨਾਰ੍ਥਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਇਹੀ ਹੋਵੇ; ਸਰਵੋਚ ਗਵਾਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਫਲ ਨਾ ਦੇਵੇ।
ਜਡਾਨਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਫਲਂਤੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਨਾ
ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੂਰਖ ਹਨ ਅਤੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਜਡਾਨ੍ਯਪਿ ਚ ਬੀਜਾਨਿ ਕਾਲਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਵਾਤ੍ਮਨਃ 4.2.87.
ਮੂਰਖ ਬੀਜ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਦਿਦੇਸ਼ ਸਮੀਪਸ੍ਥਾਨਾਲੋਕ੍ਯ ਪਰਿਤਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ 4.2.87.
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੇਣ ਤਾਰੇਣ ਵ੍ਯੋਮਸ਼ਬ੍ਦਗੁਣਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ 4.2.87.
ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੁਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਰ੍ਨਨਂਦੇ ਚ ਵਸੁਧਾ ਵਵृਧੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇऽਥ ਮੁਨਿਃ ਕੈਲਾਸਂ ਨਾਰਦੋ ਯਯੌ
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਫਲ-ਫੂਲ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਇਹ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚੇ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਨੁਨਾ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ—
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਕੁਂਭਜ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਕੁੰਭਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮੁਨਿਰ੍ਗਗਨਮਾਰ੍ਗੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦ੍ਧਾਮ ਸ਼ਾਂਭਵਮ੍
ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਚਲ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਤਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਾਸਨਂ ਭੇਜੇ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਰੀਡਨਂ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਚੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।
ਤਦੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯੇਨ ਸ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰੇਰ੍ਯਮਾਣ ਉਵਾਚ ਹ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵ ਤਵ ਕ੍ਰੀਡਾਖਿਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਗੋਲਕਮ੍
ਫਿਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਖੇਡ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਾਃ ਕृष੍ਣੇਤਰਾ ਯਾ ਵੈ ਤਿਥਯਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਾਰਿਕਾਃ
ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਲੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ, ਉਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਹਨ।
ਸृष੍ਟਿਪ੍ਰਲਯ ਸਂਜ੍ਞੌ ਦ੍ਵੌ ਗ੍ਲਹੌ ਜਯਪਰਾਜਯੌ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ, ਦੋ ਚਾਲਾਂ ਹਨ; ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਹਨ।
ਭਵਤੋਃ ਖੇਲਸਮਯੋ ਯਃ ਸਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਦੇਵੀ ਜੇष੍ਯਤਿ ਪਤਿਂ ਨੇਸ਼ਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿਜੇष੍ਯਤਿ
ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਈਸ਼ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦਾ।
ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਨਾਥੋਪਿ ਨ ਕਿਂਚਿਦਵਬੁਧ੍ਯਤਿ 4.2.88.
ਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ।
ਲੀਲਾਤ੍ਮਾ ਗੁਣਵਾਨੇष ਵਿਚਾਰਾਦਤਿਨਿਰ੍ਗੁਣਃ
ਇਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਹੈ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋਪਿ ਹਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਧ੍ਯਸ੍ਥ੍ਯਮਵਲਂਬਤੈ
ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਾਨ੍ਯਭੂਃ ਪਰਾ
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ, ਸਭ ਦੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ।
ਪਰਂ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਜਗਤਾਂ ਜਨਯਿਤ੍ਰ੍ਯੇਕਿਕਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਾਤਾ ਹੋ।
ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਾ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤ੍ਰਿਣੈਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਏ ਹੋ।
ਅਨ੍ਯਾ ਅਪਿ ਹਿ ਯਾਃ ਸਤ੍ਯਃ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਪਰਾਯਣਾਃ
ਹੋਰ ਜੋ ਸੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ—