ਸ੍ਕਨ੍ਦਪੁਰਾਣਮ੍
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਭਾਂਡਮਥਵਾ ਸ੍ਫੋਟਯਾਮਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਹਿ
ਅਸੀਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤੋੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਗ੍ਰਸਾਮੋ ਵਾਥ ਭੁਵਨਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਣਸੀਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਜਾਂ ਫਿਰ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਿਰਫ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ।
ਕੁਤੋऽਯਂ ਧੂਮਸਂਭਾਰੋ ਜ੍ਵਾਲਾਵਲ੍ਯਃ ਕੁਤਸ੍ਤ੍ਵਮੂਃ
ਇਹ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਢੇਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਏ? ਇਹ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਉਠੀਆਂ?
ਇਤਿ ਪਾਰਿषਦਾਃ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਮਹਾਭਯ ਭਯਪ੍ਰਦਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭੈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਬੋਲ ਪਏ।
ਸ਼ਕਲੀਕृਤ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ਼ਿਲਾਵਤ੍ਪ੍ਰਲਯਾਨਲਮ੍
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟਦੇ ਰਹੇ।
ਮਹਾਹਨੁਰ੍ਮਹਾਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਕਾਲੋ ਜਿਤਾਂਤਕਃ
ਵੱਡਾ ਜੱਬਾ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ,
ਕ੍ਸ਼ੋਭਣੋ ਦ੍ਰਾਵਣੋ ਜृਂਭੀ ਪਚਾਸ੍ਯਃ ਪਂਚਲੋਚਨਃ 4.2.85.
ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਭੱਜਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ, ਪੰਜ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ,
ਚਂਡੋ ਭृਂਗਿਰਿਟਿਸ੍ਤੁਂਡੀ ਪ੍ਰਚਂਡਸ੍ਤਾਂਡਵਪ੍ਰਿਯਃ
ਕ੍ਰੋਧੀ, ਭੰਬੀ ਵਾਲਾ, ਚਿੜੀ ਵਾਂਗ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਪਿਆਰਾ,
ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮਧਨ੍ਵਾ ਚ ਵੀਰਭਦ੍ਰੋ ਰਣਪ੍ਰਿਯਃ
ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਲੇ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਵੀਰਭਦਰ, ਜੰਗ ਪਿਆਰਾ,
ਦੀਰ੍ਘਗ੍ਰੀਵੋਥ ਪਿਂਗਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਿਂਗਲਃ ਪਿਂਗਮੂਰ੍ਧਜਃ
ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ,
ਗੋਕਰ੍ਣੋ ਗਜਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਕੋਕਿਲਾਖ੍ਯੋ ਗਜਾਨਨਃ
ਗਾਂ ਵਾਲਾ ਕੰਨ, ਹਾਥੀ ਵਾਲਾ ਕੰਨ, ਕੋਕਿਲ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ ਮੁਖ ਵਾਲਾ,
ਸੀਰਪਾਣਿਃ ਸ਼ਿਵਾਰਾਵੋ ਵੈਣਿਕੋ ਵੇਣੁਵਾਦਨਃ
ਹਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਗਾ ਗੂੰਜਣ ਵਾਲਾ, ਤੰਤੂ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਾ,
ਇਤ੍ਯਾਦਯੋ ਗਣੇਸ਼ਾਨਾਃ ਸ਼ਤਕੋਟਿ ਦੁਰਾਸਦਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੌ ਕਰੋੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੇषੁ ਤੇषੁ ਵੀਰੇषੁ ਚਕਂਪੇ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਕੰਬ ਪਏ।
ਤਦਾ ਵਿਵਿਸ਼ਤੁਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਸੂਰ੍ਯਾਚਂਦ੍ਰਮਸਾਵਪਿ
ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਵੀ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਪ੍ਰਮਥਾਨੀਕਮਤਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮੁਮਾਧਵਃ
ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਪ੍ਰਮਥ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਅਥੋ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੇ ਲਿਂਗਾਦਾਵਿਰਾਸੀਤ੍ਕृਪਾਨਿਧਿਃ 4.2.85.
ਫਿਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਮਾਭੂਚ੍ਛਾਪੋ ਮੁਨੇਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪ੍ਰਤਿਬਂਧਕਃ
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਬਣੇ।
ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਸ੍ਮਿ ਮਹਾਕ੍ਰੋਧਨ ਤਾਪਸ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ।
ਤਤੋ ਵਿਲਜ੍ਜਿਤੋਗਸ੍ਤ੍ਯ ਸ਼ਾਪੋਦ੍ਯਤਕਰੋ ਮੁਨਿਃ
ਫਿਰ ਅਗਸਤ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਹੱਥ ਚੁਕ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਚੇਤਿ ਬਹੁਸ਼ੋ ਧਿਙ੍ਮਾਂ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਂਗਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੁਃਖਾਰ੍ਣਵ ਨਿਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਯਾਤਾਯਾਤੇਤਿ ਖੇਦਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ,
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਂਤੁਜਾਤਾਨਾਂ ਜਨਨ੍ਯੇਕੈਕ੍ਕਾਸ਼ਿਕਾ। ਮਹਾਮृਤਸ੍ਤਨ੍ਯਦਾਤ੍ਰੀ ਨੇਤ੍ਰੀ ਚ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਇਕ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
ਜਨਨ੍ਯਾ ਸਹ ਨੋ ਕਾਸ਼ੀ ਲਭੇਦੁਪਮਿਤਿਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।
ਏਵਂਭੂਤਾਂ ਤੁ ਯਃ ਕਾਸ਼ੀਮਨ੍ਯੋਪਿ ਹਿ ਸ਼ਪਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਐਸੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇ,
ਇਤਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ,
ਯਃ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸ੍ਤੌਤਿ ਮੇਧਾਵੀ ਯਃ ਕਾਸ਼ੀਂ ਹृਦਿ ਧਾਰਯੇਤ੍ 4.2.85.
ਜੋ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,
ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਸ੍ਯ ਕਾਸ਼ੀਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਯੁਗ੍ਮਕਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ 'ਕਾਸ਼ੀ' ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ,
ਯੋ ਮਂਤ੍ਰਂ ਜਪਤਿ ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਾਸ਼ੀ ਵਰ੍ਣਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਜੋ ਸਵੇਰੇ 'ਕਾਸ਼ੀ' ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਆਨੁਸੂਯੇਯ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਾਸ਼ੀਸ੍ਤਵਨ ਪੁਣ੍ਯਤਃ
ਅਨਸੂਯਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।