ਏਕਾਕੀ ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਦੁਰ੍ਦਮਃ ਸੋऽਵਨੀਪਤਿਃ । ਧਨ੍ਵੀ ਤੁਰਂਗਮਾਰੁਢੋऽਵਿਸ਼ਦਾਨਂਦਕਾਨਨਮ੍
ਉਹ ਅਜਿੱਤ ਰਾਜਾ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕੱਲਾ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਨੰਦਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਸ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਥ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਾਦਪਾ ਨਵਕੇਸ਼ਿਨਃ 4.2.81.
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੇਖੇ।
ਸੁਗਂਧੇਨ ਸੁਸ਼ੀਤੇਨ ਸੁਮਦੇਨ ਸੁਵਾਯੁਨਾ
ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਕੇਵਲਂ ਮृਗਯਾ ਜਾਤਸ੍ਤਤ੍ਖੇਦੋ ਨ ਵ੍ਯਪਾਵ੍ਰਜਤ੍
ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਫਿਰ ਵੀ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਈ।
ਅਥਾਵਰੁਹ੍ਯ ਤੁਰਗਾਤ੍ਸ ਭੂਪਾਲੋਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰੀਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਧਨ੍ਯੋਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਸ੍ਮਿ ਧਨ੍ਯੇ ਮੇਦ੍ਯ ਵਿਲੋਚਨੇ
ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।
ਪੁਨਰ੍ਨਿਨਿਂਦ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਧਰ੍ਮਪੀਠ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁੜ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਜਂਤੂਦ੍ਵੇਗਕਰਂ ਮੂਢਂ ਪ੍ਰਜਾਪੀਡਨਪਂਡਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਹਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਿਚ ਹੀ ਚਤੁਰ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਯਯਾਵਨ੍ਮਮ ਗਤਂ ਵृਥਾਜਨ੍ਮਾਲ੍ਪਮੇਧਸ
ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੈ।
ਏਵਂ ਬਹੁ ਵਿਨਿਂਦ੍ਯ ਸ੍ਵਂ ਨਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ਸਮਾਹੂਯ ਕ੍ਰਮਾਯਾਤਾਂਸ਼੍ਚਿਰਂਤਨਾਨ੍ 4.2.81.
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਬੁਲਾਇਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵृਤ੍ਤੀਃ ਪ੍ਰਦਾਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲਈ ਸਾਧਨ ਦਿੱਤੇ।
ਪਰਿਦਂਡ੍ਯ ਚ ਦਂਡਾਰ੍ਹਾਨ੍ਸਾਧੂਂਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤੋष੍ਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
ਸਮਾਗਚ੍ਛਦਥੈਕਾਕੀ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋਵਿਕਾਸਿਨੀਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਚਲਿਆ ਤੇ ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮੇਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਥਾਭੂਤਃ ਸ ਦੁਰ੍ਦਮਃ
ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਜਿੱਤ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮੇਸ਼ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਯਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਨਿਰੂਪਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਮੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਧਰ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਾਖ੍ਯਾਨਂ ਯਃ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੇਹੜਾ ਭੀ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖਾ, ਇਹ ਧਰਮੇਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੇਗਾ,
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਧਰ੍ਮੇਸ਼ਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਮੇਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਥਾ,
ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਮਿਦਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਦੂਰਸ੍ਥਿਤਃ ਸੁਧੀਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਇਹ ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪਰੋਪਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪਰਃ ਸ਼ਤਾਃ
ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਮਿਲੀ; ਸੈਂਕੜੇ ਸਿਧ ਹੋਏ ਹੋਏ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਕਥਮਾਵਿਰ੍ਭਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਲਿਂਗਵਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ?
ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਨਰਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸ਼ਿਵੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਥਾ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸੀਦਮਿਤ੍ਰਜਿਨ੍ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਪਰਪੁਰਂਜਯਃ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਅਮਿਤਰਜਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਯਸ਼ੋਧਨੋ ਵਦਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਧੀਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦੈਵਤਃ
ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦਾਨੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਿਨੀਤੋ ਨੀਤਿਸਂਪਨ੍ਨਃ ਕੁਸ਼ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਉਹ ਵਿਨੀਤ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਕृਤਜ੍ਞੋ ਮਧੁਰਾਲਾਪਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ
ਉਹ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਰਣਾਂਗਣੇ ਕृਤਾਂਤਾਭਃ ਸਂਖ੍ਯਾਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਦੋਜਿਰੇ
ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਉਹ ਬਹਾਦਰਾਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੈਧਿਤਕੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਮृਦ੍ਧਬਲਵਾਹਨਃ
ਉਸ ਕੋਲ ਧਰਮ, ਧਨ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੇ ਰਥ-ਘੋੜੇ ਸਨ।
ਸ੍ਥੈਰ੍ਯ ਧੈਰ੍ਯ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ 4.2.82.
ਉਹ ਥਿਰਤਾ, ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਵਾਸੁਦੇਵਾਂਘ੍ਰਿਯੁਗਲੇ ਚੇਤੋਵृਤ੍ਤਿਂ ਨਿਧਾਯ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।