ਇਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਖਨਿਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਮਨੋਭੀष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਾ
ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਯਾਦਤ੍ਰ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਸਦਾ
ਇਥੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਨਿਜਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਗੁਰੋਰਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਾ ਸ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਥ ਸ਼ੇषਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਤਦ੍ਧਨਮ੍ 2.8.4.
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਖਨੇਰ੍ਜਾਤਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਨਿਜਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਕੌਤ੍ਸਂ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਕਉਤਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਬਹੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਵਾਂਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ ਦਿਵ੍ਯਜ੍ਞਾਨਲੋਚਨਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਨਿਜਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਪੋ ਦੁਰ੍ਗਂ ਚਕਾਰ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵ੍ਰਤੀ
ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਆਗਤ੍ਯ ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਕ੍ਰਾਂਤ ਉਚ੍ਚੈਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪਾਯਸਂ ਸ਼ੁਚਿ ਚੋष੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤ੍ਤਿਨੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ: 'ਭੁੱਖੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ, ਸਾਫ ਤੇ ਗਰਮ ਖੀਰ ਦੇਵੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ—
ਤਦਾਦਾਯੋਤ੍ਥਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ੍ਤਂ ਵਿਲੋਕਯਨ੍
ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਉਠਿਆ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਹਸ੍ਵ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਕ ਪਲ ਸਬਰ ਕਰ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਜਗਾਮੈਵ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਦਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਨਿष੍ਠਸ੍ਤਦਾ ਸਾਨੁਰਿਵਾऽਚਲਃ 2.8.5.
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਅਟਲ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਪਰੋ ਮੁਨਿਃ ਕੌਤ੍ਸੋ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਕਉਤਸ, ਜੋ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਗਤਕਲ੍ਮषਃ
ਫਿਰ, ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗਤੇ ਮੁਨਿਵਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਨਿਧਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ—
ਸ ਵਿਸृष੍ਟੋ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਗृਹਂ ਵ੍ਰਜ ਯਤਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਦੱਖਣਾ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ। ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਦੱਖਣਾ ਹੈ; ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਹੇ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ।'
ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਵਾਨ੍ਯਦਾ
ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਮਾਹਰ
ਚੌਦਾਂ ਭਾਗ ਸੋਨਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੁਰੁਣਾ ਕੌਤ੍ਸੋ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਅਧਿਆਪਕ ਵਲੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕਉਤਸ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਫਿਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਵਰ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਹਿ ਯਤ੍ਪੁਨਃ
ਮੁਨਿ ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਸਂਭੇਦਃ ਸਿਦ੍ਧਸੇਵਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਰਜਾ ਨਰਾਃ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਯਤਵ੍ਰਤਃ ।। 2.8.5.
ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਦਿਕਂ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਵੇਦਪਾਰਗੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਤਿਲੋਦਕੀਸਰਯ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਸਂਗਮੇ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤੇ
ਤਿਲੋਦਕੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਤੇ,
ਉਪਵਾਸਂ ਚ ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸਂਤਰ੍ਪਯੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਹਾਰਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਮਾਸਂ ਤਤ੍ਰ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਯਤ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,