ਯਦ੍ਵਾਚ੍ਯਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਗ੍ਰਂਥੈਸ੍ਤਦष੍ਟਾਭਿਰਿਹਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ
ਜੋ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਮੁਨਿਸਂਸਦਿ
ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨਾਪਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਪੁਰਤੋ ਮਂਦਰਾਚਲੇ
ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵੀ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਆ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋਪ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਂਭੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਵੈਪਾਯਨ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਹੀ ਕਹੇਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਵਦਂਤ੍ਯਨ੍ਯੇਪਿ ਮੁਨਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸਂਨ੍ਯਾਸਕਾਰਿਣਃ
ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਵੀ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਯਮਪ੍ਯੇਵਂ ਜਾਨੀਮੋ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਰਂਗਿਣੀ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਤਂ ਭਾਵਿ ਭਵਿष੍ਯਂ ਯਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਰਸਾਤਲੇ
ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ—ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ—
ਅਤੋ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋਕ੍ਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮੁਨੀਰਿਤਮ੍ 4.2.79.
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਹਿਆ—
ਕਰਾਮਲਕਵਤ੍ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਗੋਲਕਮ੍
ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਆਵਲੇ ਵਰਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਤਪਸਾ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚੋਪਿ ਵਯਂ ਵਿਭੋ
ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹੀ ਬਣੇ ਹਾਂ।
ਮਧੁਰਂ ਮृਦੁਲਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਮਿੱਠਾ, ਨਰਮ, ਸੱਚਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਵਾਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਦੇਵੋਤਿਵਿਸ੍ਮਯਾਪਨ੍ਨੋ ऽਵਰ੍ਣਯਤ੍ਪੀਠਗੌਰਵਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੀਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭੋਗਭਵਨਮਨਰ੍ਘ੍ਯਮਣਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ ਇਕ ਆਨੰਦ ਮਹਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੌੜੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਤਤ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਪਿਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਅਸਮਾਨੀ ਪੰਛੀ ਉਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਾਖ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਯ ਵਿਲੋਕਨਾਤ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਮਕ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ,
ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਕਲਸ਼ੋ ਯੈਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਖੇਡ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ,
ਦੂਰਤੋਪਿ ਪਤਾਕਾਪਿ ਮਮ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮੂਰ੍ਧਗਾ
ਮੇਰੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਝੰਡਾ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਭੂਮਿਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਜਾਤਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਿषੇਣ ਹਿ 4.2.79.
ਉਹ ਮਹਿਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਥਾਵਰਾਂਤਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਰੂਪਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਸੌਧੋ ਮੇਖਿਲੇ ਲੋਕੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਮਨਿਰ੍ਵृਤੇਃ
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਮਹਲ ਹੈ ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਮਮ ਸਰ੍ਵਗਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਾਸਾਦੋਯਂ ਪਰਾਸ੍ਪਦਮ੍ ਅਮੂਰ੍ਤਂ ਤਦਹਂ ਮੂਰ੍ਤੋ ਭੂਯਾਂ ਭਕ੍ਤਕृਪਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਮੈਂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਮਹਿਲ ਮੇਰਾ ਉੱਚਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਥੇ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਧਾਮ ਤਦ੍ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਮਂਡਪੋਸ੍ਤਿ ਮੇ
ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਸੁਭਾਗ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇਕ ਮੰਡਪ ਉਥੇ ਹੈ।
ਨਿਮੇषਾਰ੍ਧਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਕਾਲਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਃ
ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਅੱਖ ਝਪਕਣ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਂਡਪਂ ਨਾਮ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਉਹ ਸਥਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ 'ਮੁਕਤੀ ਮੰਡਪ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪ੍ਯੇਕਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮਂਡਪੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਂਡਪੇ ਯਸ੍ਤੁ ਜਪੇਦੇਕਂ षਡਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਗਂਗਾਂਭਸਿ ਸ੍ਨਾਤੋ ਯੋ ਜਪੇਚ੍ਛਤਰੁਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਸਕृਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਂਡਪੇ 4.2.79.
ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਦੱਖਣੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸੇਤਿਹਾਸਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਯਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਤਿष੍ਠੇਦਿਂਦ੍ਰਿਯਚਾਪਲ੍ਯਂ ਯੋ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕृਤੀ
ਜੋ ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਥੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।