ਅਧੀਤਿਨੋਪਿ ਮੂਰ੍ਖਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਮਿਨਃ ਸੇਵਕਾ ਅਪਿ
ਅਸੀਂ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵੀ ਹੋਏ, ਮੂਰਖ ਵੀ; ਮਾਲਕ ਵੀ ਬਣੇ, ਨੌਕਰ ਵੀ।
ਅਭੂਮ ਭੂਰਿਸ਼ਃ ਸ਼ਂਭੋ ਨ ਕ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਗਤਾਃ
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਅਸੀਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਠੀਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਪਿਨਾਕਿਨ੍ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਪ੍ਰਾਪਿ ਸੁਖਲੇਸ਼ੋ ਮਨਾਗਪਿ
ਹੇ ਪਿਨਾਕੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਤਾਪਨੇਃਸੁਤਪੋ ਵਹ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤੈਨਸਃ
ਤਾਪਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਪस्या, ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੇ ਪਾਪ ਸੜ ਗਏ ਹਨ।
ਤਥਾਪਿ ਚੇਦ੍ਵਰੋ ਦੇਯਸ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਮਾਸੁ ਧੂਰ੍ਜਟੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਧੂਰਜਟ ਜੀ, ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਦਿੰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਹੇ ਅਸੀਂ ਪਸ਼ੂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਈਏ—
ਯੇਨ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮੋऽਮੁष੍ਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਬਂਧਨਾਤ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਈਏ।
ਐਂਦ੍ਰਂ ਪਦਂ ਨ ਵਾਂਛਾਮੋ ਨ ਚਾਂਦ੍ਰਂ ਨਾਨ੍ਯਦੇਵ ਹਿ
ਅਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਤ੍ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਦ੍ਵਿਜਾਨੀਮਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸਕਲਂ ਵਯਮ੍ 4.2.79.
ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਯ, ਤੇਰੀ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਏਤਦੇਵ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਸਾਰੋਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਕਾਰਣਮ੍
ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯ ਵਿष੍ਵਗ੍ਵਾਗ੍ਜਾਲਂ ਸਾਰਭੂਤਮਿਦਂ ਪਰਮ੍
ਸਭ ਪਾਸੋਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵਾਚ੍ਯਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਗ੍ਰਂਥੈਸ੍ਤਦष੍ਟਾਭਿਰਿਹਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ
ਜੋ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ ਮੁਨਿਵਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਮੁਨਿਸਂਸਦਿ
ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨਾਪਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਪੁਰਤੋ ਮਂਦਰਾਚਲੇ
ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵੀ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਆ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋਪ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਂਭੋ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਵੈਪਾਯਨ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਹੀ ਕਹੇਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਵਦਂਤ੍ਯਨ੍ਯੇਪਿ ਮੁਨਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸਂਨ੍ਯਾਸਕਾਰਿਣਃ
ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਵੀ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਯਮਪ੍ਯੇਵਂ ਜਾਨੀਮੋ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਰਂਗਿਣੀ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਤਂ ਭਾਵਿ ਭਵਿष੍ਯਂ ਯਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਰਸਾਤਲੇ
ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ—ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ—
ਅਤੋ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋਕ੍ਤਂ ਹਰਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮੁਨੀਰਿਤਮ੍ 4.2.79.
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਹਿਆ—
ਕਰਾਮਲਕਵਤ੍ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਗੋਲਕਮ੍
ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਆਵਲੇ ਵਰਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਤਪਸਾ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚੋਪਿ ਵਯਂ ਵਿਭੋ
ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹੀ ਬਣੇ ਹਾਂ।
ਮਧੁਰਂ ਮृਦੁਲਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਮਿੱਠਾ, ਨਰਮ, ਸੱਚਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਵਾਰਿਆ ਹੋਇਆ—
ਦੇਵੋਤਿਵਿਸ੍ਮਯਾਪਨ੍ਨੋ ऽਵਰ੍ਣਯਤ੍ਪੀਠਗੌਰਵਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੀਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭੋਗਭਵਨਮਨਰ੍ਘ੍ਯਮਣਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ ਇਕ ਆਨੰਦ ਮਹਿਲ ਹੈ, ਜੋ ਕੌੜੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਤਤ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਪਿਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਅਸਮਾਨੀ ਪੰਛੀ ਉਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਾਖ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ੍ਯ ਵਿਲੋਕਨਾਤ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਖੇਡ ਨਾਮਕ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ,
ਮੋਕ੍ਸ਼ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਕਲਸ਼ੋ ਯੈਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਖੇਡ ਦੇ ਕਲਸ਼ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ,
ਦੂਰਤੋਪਿ ਪਤਾਕਾਪਿ ਮਮ ਪ੍ਰਾਸਾਦਮੂਰ੍ਧਗਾ
ਮੇਰੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਝੰਡਾ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਭੂਮਿਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਜਾਤਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਸਾਦਮਿषੇਣ ਹਿ 4.2.79.
ਉਹ ਮਹਿਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਥਾਵਰਾਂਤਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਰੂਪਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਤੱਕ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਸੌਧੋ ਮੇਖਿਲੇ ਲੋਕੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਮਨਿਰ੍ਵृਤੇਃ
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਮਹਲ ਹੈ ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।