ਇਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਿ ਪੁਰਾਂਬਾਯੈ ਮਯਾ ਤੇਪਿ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਂਬਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੇਦਾਰੇਸ਼੍ਵਰਲਿਂਗਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕृਤੀ ਨਰਃ
ਕੇਦਾਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਸ਼ਂਭੋ ਯਲ੍ਲਿਂਗਂ ਪੁਣ੍ਯਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪੂਣ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਸੇਵ੍ਯਂ ਸਾਧਕੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰੀਤਿਰਨੁਤ੍ਤਮਾ
ਜੋ ਸਾਧਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਯਲ੍ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਵਿਲੋਕਨਾਤ੍
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪਂਚਾਮृਤਾਦਿ ਸ੍ਨਪਨਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਚਨਾਦਪਿ
ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇਨ ਯਦਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਦਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਦੇਵਦੇਵ ਉਵਾਚ ਉਮੇ ਭਵਤ੍ਯਾ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਭਵਬਂਧਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਕृਤ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਮਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਚਾਤ੍ਰ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਮਮ
ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ।
ਸਂਤਿ ਲਿਂਗਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਮਮਾਨਂਦਵਨੇ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਮੇਰੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਪਿਆਰੀ, ਕਈ ਲਿੰਗ ਹਨ।
ਮਮਾਪਿ ਯੇਨ ਤ੍ਰਿਪੁਰਂ ਸਮਰੇ ਜਯਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ 4.2.78.
ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਮਘਹृਤ੍ਪਿਤृਪ੍ਰੀਤਿਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਧਿਕਰਣਂ ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਰਾਜੋਪ੍ਯਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋਪਿ ਹਿ ਯਤ੍ਰਾਪੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਸਾਰਮੋਚਨਮ੍
ਉਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜੋ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਲ੍ਲਿਂਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਦੁਰ੍ਦਮੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਉਥੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਰਦਮ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਾਵਿਰ੍ਭਾਵਂ ਚ ਸੁਂਦਰਿ
ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਧਰ੍ਮਪੀਠਂ ਤਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਮਤ੍ਰਾਨਂਦਵਨੇ ਮਮ
ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਮਪੀਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਮਃ ਪਰਮਸਂਯਮੀ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਯਮੀ ਯਮ ਉਥੇ ਸੀ।
ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਜਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਵਰ੍षਾਸ੍ਵਭ੍ਰਾਵਕਾਸ਼ਕਃ
ਜਦੋਂ ਸਰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ।
ਪਾਦਾਗ੍ਰਾਂਗੁष੍ਠਭੂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੀ ਬਹੁਕਾਲਂ ਸ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍
ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
ਸਮੀਰਾਭ੍ਯਵਹਰ੍ਤਾਸੀਦ੍ਬਹੁਦਿष੍ਟਂ ਸਦਿष੍ਟਵਾਨ੍ 4.2.78.
ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੀਮਿਤ੍ਥਂ ਸ ਨਿਨਾਯ ਤਪਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।
ਤਤੋਹਂ ਤਸ੍ਯ ਤਪਸਾ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸ੍ਥਿਰਚੇਤਸਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਅਟੱਲ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਟਃ ਕਾਂਚਨਸ਼ਾਖਾਖ੍ਯੋ ਯਸ੍ਤਪਸ੍ਤਾਪਸਂਤਤਿਮ੍
ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਂਚਨਸ਼ਾਖਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਲੜੀ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਿਆ।
ਮਂਦਮਦ ਮਰੁਲ੍ਲੋਲ ਪਲ੍ਲਵੈਃ ਕਰਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਉਸ ਦੇ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਸਤ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਸ੍ਵਾਨੁਰਾਗੈਃ ਸੁਰਭਿਭਿਃ ਸ੍ਵਾਦੁਭਿਸ਼੍ਚ ਪਚੇਲਿਮੈਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਜਤਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਤਦਧਸ੍ਤਾਤ੍ਪਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਮਹਂ ਤਪਨਾਂਗਜਮ੍
ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਮੈਂ ਤਪਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਪਸ੍ਤੇਜੋਭਿਰੁਦ੍ਯਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਧੀਕृਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਾਖ੍ਯਾਂਕਿਤਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯਾਤਿਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ੀਕृਤ੍ਯੇਵ ਤਲ੍ਲਿਂਗਂ ਤਪ੍ਯਮਾਨਂ ਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।