ਪ੍ਰਿਯੋਦਿਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤਿ ਸ ਭਵਿਤ੍ਰੀ ਦਸ਼ਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਅਥਾਪਰਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਸ ਸ਼੍ਯੇਨਃ ਪ੍ਰਾਤਰੇਵ ਹਿ 4.2.76.
ਫਿਰ, ਇਕ ਹੋਰ ਦਿਨ, ਉਹ ਬਾਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਆ ਗਿਆ।
ਅਸ੍ਤਾਚਲਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਰਂ ਯਾਤੇ ਭਾਨੌ ਗਤੇ ਖਗੇ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਗਿਆ,
ਨਾਥ ਨਿਰ੍ਗਮਨਸ੍ਯਾਯਂ ਕਾਲਃ ਕਾਲੋऽਤਿਦੂਰਤਃ
ਮਾਲਕ, ਇਹ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਸਮਾਂ ਹਾਲੇ ਦੂਰ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਿ ਜੀਵਤਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਨ ਕਿਂਚਿਜ੍ਜਗਤੀਤਲੇ
ਜਦ ਤੂੰ ਜੀਵਦਾ ਹੈਂ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਨਹੀਂ।
ਯਦ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪੁਂਸਾ ਦਾਰੈਰਪਿ ਧਨੈਰਪਿ
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਚਾਹੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ,
ਅਯਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਿਯੋ ਬਂਧੁਰਯਮਾਤ੍ਮਾ ਮਹਦ੍ਧਨਮ੍
ਇਹ ਆਤਮਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਆਪਣਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹੈ।
ਯਾਵਦਾਤ੍ਮਨਿ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਜਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੁਖ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਹੈ।
ਯਸ਼ੋਹੀਨਂ ਤੁ ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਨ੍ਨਿਧਨਂ ਵਰਮ੍
ਪਰ ਜਿਸ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਸੁਖ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ।
ਅਤੋ ਨੀਤਿਪਥਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਥ ਸ੍ਥਾਨਾਦਿਤੋ ਵ੍ਰਜ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨੀਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਲਕ, ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋਪਿ ਸ ਵੈ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਪਾਰਾਵਤ੍ਯਾ ਸੁਮੇਧਯਾ
ਅਜਿਹੇ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਆਪਣੀ ਸਮਝਦਾਰ ਪਤਨੀ ਪਾਰਾਵਤੀ ਵਲੋਂ,
ਅਥੋषਸਿ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸ਼੍ਯੇਨੇਨ ਬਲਿਨਾ ਤਦਾ 4.2.76.
ਫਿਰ, ਸਵੇਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਜ਼ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਦਿਨਾਨਿ ਕਤਿਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਬਾਜ਼
ਕਿਂਵਾ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕਿਂਵਾ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਮੇ ਗਿਰਾ
ਮੂਰਖ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਲੜ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਇਥੋਂ ਚੱਲ ਜਾ।
ਦ੍ਵੌ ਭਵਂਤਾਵਹਂ ਚੈਕਸ਼੍ਚਲੌ ਜਯਪਰਾਜਯੌ !। ਸ੍ਥਾਨਾਰ੍ਥਂ ਯੁਧ੍ਯਤਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਵਾ ਦੁਰ੍ਗਮੇਵ ਵਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕਠੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ; ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਅਣਕਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲਈ ਦਿਲੇਰੀ ਨਾਲ ਲੜੋ—ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰੁਪਾਰ੍ਥਂ ਸਮਾਲਂਬ੍ਯ ਯੇ ਯਤਂਤੇ ਮਹਾਧਿਯਃ
ਜੋ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾ ਕੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਇਤ੍ਥਂ ਸ ਸ਼੍ਯੇਨਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਪ੍ਯੁਤ੍ਸਾਹਿਤਃ ਖਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਜ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੰਛੀ—
ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਸ੍ਤृषਿਤਃ ਸੋਥ ਸ਼੍ਯੇਨੇਨ ਬਲਿਨਾ ਧृਤਃ
ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਪਿਆਸਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਾਵਾਦਾਯੋਡ੍ਡਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਬਾਜ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ।
ਅਥ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਕਲਰਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਮੇਧਯਾ
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਥੇ ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ।
ਤਦਾ ਹਿਤਂ ਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੁਰੁ ਚੈਵਾਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ 4.2.76.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ ਕਰ ਲੈ।
ਯਾਵਦਾਸ੍ਯਗਤਾਸ੍ਮ੍ਯਸ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ਖਸ੍ਥੋ ਨ ਭੂਮਿਗਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹਾਲੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ—
ਸਪੀਡਿਤੋ ਦृਢਂ ਪਾਦੇ ਸ਼੍ਯੇਨਸ਼੍ਚੀਤ੍ਕृਤਵਾਨ੍ਬਹੁ
ਬਾਜ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਤੇਨ ਚੀਤ੍ਕਰਣੇਨਾਥ ਮੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਮੁਖਸਂਪੁਟਾਤ੍
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਬਾਜ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਈ।
ਵਿਪਦ੍ਯਪਿ ਚ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਃ ਸਂਤ੍ਯਾ ਜ੍ਯਃ ਕ੍ਵਚਿਦੁਦ੍ਯਮਃ
ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਵ ਚ ਦ੍ਵਯੋਸ੍ਤਥਾਭੂਤਾ ਦਰੇਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਮੌਤ ਦੇ ਜਬੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਐਸੀ ਅਜੀਬ ਬਚਤ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਗ੍ਯਾਨੁਸਾਰੇਣ ਫਲਤ੍ਯੇਵ ਸਦੋਦ੍ਯਮਃ
ਇਸ ਲਈ, ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਤੌ ਕਾਲਯੋਗੇਨ ਵਿਪਨ੍ਨੌ ਸਰਯੂਤਟੇ
ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਮृਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰ ਜਂਤੂਨਾਂ ਕਾਸ਼ੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਵਿਦ੍ਯਾਨਿਲਯਃ ਕਲਾਕੌਸ਼ਲਭਾਜਨਮ੍
ਇਹ ਥਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਤ ਦਾ ਘਰ।