ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਿ ਵਾਦ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਂਭੁਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਣ੍ਯਲਮ੍
ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਦਯ, ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਂਗਲਾਰਾਰ੍ਤਿਕਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸਂਧ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋਸ੍ਤਯੋਃ 4.2.76.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਦੀਵੇ, ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿਹਾਯਾਪਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਥਿਰਮਾਨਸੌ
ਕਦੇ ਕਦੇ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾ ਹੋਵੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤਜਨਾਕੀਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਪਰਿਤੋ ਮੁਨੇ
ਉਥੇ, ਹੇ ਮুনি, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮੰਦਰ ਹੈ।
ਦੇਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦਿਗ੍ਭਾਗੇ ਚਤੁਃਸ੍ਰੋਤਸ੍ਵਿਨੀ ਜਲਮ੍
ਮੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਚਾਰ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਯੋਰਿਤ੍ਥਂ ਵਿਚਰਤੋਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਸਮੀਪਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਤ੍ਰਿਨੈਣ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਅਥ ਦੇਵਾਲਯਸ੍ਕਂਧੇ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾਂਤਰ੍ਗਤੌ ਚ ਤੌ
ਫਿਰ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੰਧ ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਖਿੜਕੀ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਚ੍ਚ ਪਾਰਾਵਤਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਸ਼੍ਯੇਨਃ ਪਰਿਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੁਕਃ
ਉਹ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਬਾਜ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਿਲੋਕਯਾਮਾਸ ਤਦਾਗਮਵਿਨਿਰ੍ਗਮੌ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਕੇਨਾਧ੍ਵਨਾ ਚ ਨਿਰ੍ਯਾਤਃ ਕ੍ਵ ਕਾਲੇ ਕੁਰੁਤਸ਼੍ਚ ਕਿਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੇ ਗਏ, ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ, ਤੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਉਹ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਵੇਖਦਾ।
ਮਧ੍ਯੇ ਦੁਰ੍ਗਪ੍ਰਵਿष੍ਟੌ ਚ ਮਮਵਸ਼੍ਯਾਵਿਮੌ ਨ ਯਤ੍
ਮਧੀਲੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।
ਅਹੋ ਦੁਰ੍ਗਬਲਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਸ਼ਂਸਂਤ੍ਯੇਵੇਤਿ ਹੇਤੁਤਃ 4.2.76.
ਵਾਹ, ਗਿਆਨੀ ਸਦਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਚਮੁਚ ਠੀਕ ਹੈ।
ਕਰਿਣਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵਰਾਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਨ ਲਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ,
ਦੁਰ੍ਗਸ੍ਥੋ ਨਾਭਿਭੂਯੇਤ ਵਿਪਕ੍ਸ਼ਃ ਕੇਨਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਦੁਰ੍ਗਬਲਂ ਸ਼ਂਸਞ੍ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਰੋषਾਰੁਣੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਬਾਜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ।
ਅਥ ਪਾਰਾਵਤੀਦਕ੍ਸ਼ਾ ਵਿਪਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਫਿਰ, ਚਤੁਰ ਕਬੂਤਰਣ ਨੇ ਵੈਰੀ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਤਵ ਦृਗ੍ਵਿषਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼੍ਯੇਨੋਯ ਪ੍ਰਬਲੋ ਰਿਪੁਃ
ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਜ, ਜੋ ਕਿ ਬੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਾਵਜ੍ਞਂ ਵਾਕ੍ਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪਾਰਾਵਤ੍ਯਾਃ ਸ ਤਤ੍ਪਤਿਃ
ਕਬੂਤਰਣ ਦੇ ਤਨਖੇੜੇ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ,
ਕਤਿ ਦੇਵਾਲਯੇष੍ਵੇषੁ ਖਗਾ ਨੋਪਵਿਸ਼ਂਤਿ ਹਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਆ ਕੇ ਬੈਠਦੇ?
ਕਤਿ ਚੈਵ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨੌ ਸੁਖਸ੍ਥਾਵਿਹ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਪਿਆਰੀ?
ਰਮਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਯਜ ਚਿਂਤਾਮਿਮਾਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਤੇ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।
ਇਤ੍ਥਂ ਪਾਰਾਵਤਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਵਤੀ ਤਤਃ 4.2.76.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਬੂਤਰੀ ਨੇ—
ਹਿਤਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਦਿਸ਼੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍षਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ—
ਅਨ੍ਯੇਦ੍ਯੁਰਪ੍ਯਥਾਯਾਤਃ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ ਦਂਪਤੀ
ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਬਾਜ਼ ਮੁੜ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਅਥ ਮਂਡਲਗਤ੍ਯਾ ਸ ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਪਰਿਤੋ ਭ੍ਰਮਨ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗੋਲ-ਗੋਲ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਤੇऽਥ ਨਭਸਿ ਸ਼੍ਯੇਨੇ ਪੁਨਃ ਪਾਰਾਵਤਾਂਗਨਾ
ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਬੂਤਰੀ ਨੇ ਮੁੜ—
ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪੁਨਃ ਕਲਰਵੋਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਰਾਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
ਦੁਰ੍ਗਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੁਲ੍ਯਂ ਮੇ ਯਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਰਿਤੋ ਭਯਮ੍
ਇਹ ਕਿਲਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਡੀਨੋਡ੍ਡੀਨ ਸਂਡੀਨ ਕਾਂਡਵ੍ਯਾਡਕਪਾਟਿਕਾਃ
ਇੱਥੇ ਖੱਡਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੂਹ, ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਵਾੜਾਂ ਹਨ—
ਯਥੈਤਾਸ੍ਵਿਹ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਂ ਮਯਿ ਪਾਰਾਵਤਿ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੁਨਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ ਕਬੂਤਰੀ—