ਮਨਸਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਪਨ੍ਨਮਿਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਨਾ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਐਸਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਤੇਨੈਵ ਮਹਤੀ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿਤ੍ਰੀ ਮਮ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਅਨੇਨੈਵ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਨ ਪ੍ਰਥੀਯਸੀ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ,
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦृष੍ਟਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਧृਤਵਤਾਂ ਮਹਾਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਅਚੰਭੇਜ ਤੇ ਉੱਚਾ ਗੱਲ ਦੱਸੀ—ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਨਾਹ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦੇ ਸਤਾਮ੍
ਅਵਿਮੁਕਤ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਜਿੱਥੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ,
ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਜਂਤੂਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ 4.2.74.
ਜੋ ਵੀ ਜੀਵ ਉੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ,
ਕਰ੍ਮਭੂਰੁਹ ਦਾਵਾਗ੍ਨੌ ਸਂਸਾਰਾਬ੍ਧ੍ਯੌਰ੍ਵਸ਼ੋਚਿਪਿ
ਕਰਮ ਰੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਜਲਣ ਵਿੱਚ,
ਦੀਰ੍ਘਨਿਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਪਰਮੋਦ੍ਬੋਧਦਾਯਿਨਿ
ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਜਨਿਤ ਮਹਾਪਾਪਾਦ੍ਰਿਵਜ੍ਰਿਣਿ
ਇਹ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੀ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਿਤੁਃ ਪਰੇਧਾਮ੍ਨਿ ਸੀਮ੍ਨਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਯੋਃ
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੱਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਏਵਂਵਿਧੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖੌਘਹਾਰਿਣਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਤ੍ਰ ਕਾਲਭਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਨਸੋ ਭਯਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ ਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ,
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨਿ ਲੋਕੇਸ੍ਮਿਞ੍ਜਂਤੂਨਾਮਘਹਾਨ੍ਯਹੋ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਹ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਅਪਿ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਵਸੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਵਿਕ੍ਰਯੀ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚਦਾ ਹੋਵੇ,
ਰਾਗਬੀਜਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸਂਸਾਰਵਿਟਪੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਮੋਹ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੂषਰਾਣਾਂ ਤੁ ਕਾਸ਼ੀ ਪਰਮ ਊषਰਃ 4.2.74.
ਸਭ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਂਤੀਹ ਯੇ ਕਾਸ਼ੀਮਵਸ਼੍ਯਂ ਤੇਪਿ ਸਾਧਵਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਵੀ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭੂਤਿਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਸੁਭਂਗੁਰਾ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸੱਚ ਆਦਿਕ ਦੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕृਮਿਕੀਟਪਤਂਗਾਨਾਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਤਨੁਤ੍ਯਜਾਮ੍
ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਕੀੜੇ, ਮੱਖੀ ਤੇ ਪਤੰਗਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ,
ਵਾਰਾਣਸੀ ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਾਲਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮੋੜ ਨਾਲ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਮਣਿਕਰ੍ਣੀਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਣਿਕਰਨੀਸ਼ਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ਾ ਖੜਾ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੇਤਦੁਤ੍ਤਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਵਿਮੁਕ੍ਤੇ ਮਹਾਫਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਉੱਚਾ ਖੇਤਰ, ਅਵਿਮੁਕਤ, ਵੱਡਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਈ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਮੁਕ੍ਤ ਸਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਗੋਲਕੇ
ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਰਗਾ ਖੇਤਰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਸਤਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਰ ਪਾਸ਼ਾਸਿਪਾਣਯਃ
ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫਾਹੀ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਗ੍ਦ੍ਵਾਰਮਟ੍ਟਹਾਸਸ਼੍ਚ ਗਣਕੋਟਿਪਰੀਵृਤਃ 4.2.74.
ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਅੱਟਹਾਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਭੂਤਧਾਤ੍ਰੀਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਰਕ੍ਸ਼ਕਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੂਤਧਾਤਰੀਸ਼ਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਗ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਤਥਾ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਘਂਟਾਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਗਣਃ
ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਂਗਣ ਘੰਟਾਕਰਨਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕਾष੍ਠਾਂ ਸ਼ਂਕੁਕਰ੍ਣੋ ਦृਮਿਚਂਡੋ ਮਰੁਦ੍ਦਿਸ਼ਮ੍
ਰੱਖਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਡਰਿਮਚੰਡਾ।