ਸ਼੍ਵਵਾਹਨਾ ਰਕ੍ਤਮੁਖਾ ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਮਹਾਭੁਜਾਃ
ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹਨ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ।
ਨਾਨਾਰੂਪਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰ ਪਾਣਯਃ
ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤ੍ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵੋ ਲਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵਃ ਕ੍ਰੂਰਾਸ੍ਯਃ ਕ੍ਰੂਰਲੋਚਨਃ
ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਜੀਭਾਂ, ਕੰਪਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ, ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਠੋਰ ਅੱਖਾਂ।
ਜਂਭਕੋ ਜृਂਭਣਮੁਖੋ ਜ੍ਵਾਲਾਨੇਤ੍ਰੋ ਵृਕੋਦਰਃ
ਜੰਭਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਜੰਭਣ ਵਾਲਾ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ, ਤੇ ਪੇਟ ਭੇਡੇ ਵਰਗਾ।
ਜ੍ਵਲਤ੍ਕੇਸ਼ਃ ਕਂਬੁਸ਼ਿਰਾਃ ਖਰ੍ਵਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਹਨੁਃ
ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਵਾਲ, ਸਿੰਘੀ ਆਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰ, ਛੋਟੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਜਬਾ।
ਇਤ੍ਯਾਦਯੋ ਮੁਨੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਰੁਧਿਰਪ੍ਰਿਯਾਃ 4.2.72.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਜੀਵ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੰਦ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਲਹੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਸ਼ੀਭਕ੍ਤਿਪਰੈਰ੍ਨਰੈਃ ।। 4.2.72.
ਇਸ ਲਈ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇਨ ਕृਤ੍ਵਾऽऽਦਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਾਸ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਾਵੇ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਜਗਦਂਬਿਕਯਾਯੁਕ੍ਤਃ ਕਿਂ ਚਕਾਰਾਸ਼ੁ ਤਦ੍ਵਦ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਵਿਰਜਃਸਂਜ੍ਞਕਂ ਪੀਠਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍
ਵਿਰਜਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪੀਠ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਤਤ੍ਪੀਠਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਵਿਰਜਾ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਉਸ ਪੀਠ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਿਲਿਪਿਲਾਖ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦ੍ਯੁਨਦ੍ਯਂਭਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਪਿਲਿਪਿਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਦਿਉਨਦੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—
ਵਿष੍ਟਪਤ੍ਰਿਤਯਾਂਤਰ੍ਯੇ ਦੇਵਰ੍षਿਮਨੁਜੋਰਗਾਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸੱਪ—
ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਚ੍ਚ ਲਿਂਗਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ—
ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮਹਿਮੋਕ੍ਤਾਃ ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪਿਨਾਕੀ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ਸਰ੍ਵਜਨਕ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤਦ੍ਵਦ
ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇ ਜਨਕ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
ਇਦਂ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਮਬੀਜਮਹੌषਧਮ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਖੇਤਰ, ਕਰਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਪਚਾਰ-ਬੀਜ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਰਜਸੋਪ੍ਯਗ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਪਿ ਤृਣਾਯਤੇ 4.2.73.
ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਧੂੜ ਵੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਾਨੀਹ ਸਂਤਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇਵਂ ਤਥਾਪੀਸ਼ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਭਾਵੇਂ ਐਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ।
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸਦਾ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸਂਵਰ੍ਤੇऽਪਿ ਸ ਵਲ੍ਲਭਃ
ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸੰਵਰਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਸ੍ਮਰਣਤੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਭਵੇਤ੍ਪਾਪਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਸਮਰ੍ਚਨਾਦੇਵ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨ੍ਮ ਸਕृਦ੍ਵਿਭੋ
ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਵਿਧਾਯ ਮਯ੍ਯਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਮृਤਸਾਗਰ
ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਹੇ ਦਇਆ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹੇਸ਼ਾਨਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸੁਭਾषਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ।
ਯਨ੍ਨਾਮਾਕਰ੍ਣਨਾਦੇਵ ਕ੍ਸ਼ੀਯਂਤੇ ਪਾਪਰਾਸ਼ਯਃ
ਸਿਰਫ ਉਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਵਿਦਂਤਿ ਨੈਵਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਾਯਣਾਦਯਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਲਿਂਗਾਨਿ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾਨਂਦਕਾਨਨੇ 4.2.73.
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਲਿੰਗ ਹਨ।
ਨਾਨਾਧਾਤੁਮਯਾਨੀਸ਼ੇ ਦਾਰ੍षਦਾਨ੍ਯਪ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਪੱਥਰ ਦੇ ਵੀ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਗਂਧਰ੍ਵ ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਚਿਤਾਨ੍ਯਪਿ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।