ਸ੍ਵਯਮਿਂਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਵਯਂ ਚਂਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯਮਃ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰ, ਆਪ ਹੀ ਵਾਯੂ, ਆਪ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਯਮ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਯਮੀਸ਼ਾਨਰੁਦ੍ਰਾਰ੍ਕ ਵਸੂਨਾਂ ਪਦਮਾਦਦੇ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਈਸ਼ਾਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਰਕ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤਦ੍ਭਯਾਦਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰਮਾਰ੍ਗਕृਤਾਸ੍ਪਦੈਃ
ਕਈ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਬਣਾਏ।
ਅਭੋਕ੍ਸ਼ਿषੁਰ੍ਦੁਰਾਚਾਰਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਣਧਰਮ ਨਾਲ ਭੋਗ ਲਏ।
ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਯਂਤਿ ਤਦ੍ਭਯਾਕੁਲਿਤਾਨ੍ਯਹੋ 4.2.71.
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਨਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਧਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਾਵਿਲੁਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਸੁਕृਤੇਤਰਾਃ
ਧਰਮਕ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਕਰਮ ਮਿਟ ਗਏ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਹੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਤਦ੍ਭਯਾਤ੍ਸੂਤੇ ਤ੍ਵਨੁਪ੍ਤਾਪਿ ਵਸੁਂਧਰਾ
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਬੀਜ ਨਾ ਪਾਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਬਂਦੀਕृਤਾਃ ਸੁਰਰ੍षੀਣਾਂ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੇਨਾਤਿਦਰ੍ਪਿਣਾ
ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉਸ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲੀਆਂ।
ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਪਿ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਮਾਨਵ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਨ ਕੌਲੀਨ੍ਯਂ ਨ ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਾਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ
ਨ ਉੱਚ ਕੁਲ, ਨ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਵਿਪਦ੍ਯਪਿ ਹਿ ਤੇ ਧਨ੍ਯਾ ਨ ਯੇ ਦੈਨ੍ਯਪ੍ਰਣੋਦਿਤਾਃ
ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹੀ ਧਨਵੰਤ ਹਨ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪਂਚਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ ਵਰਂ ਲੋਕੇ ਲਾਘਵਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਜ਼ਤ ਗਵਾ ਕੇ ਜੀਉਣ ਤੋਂ ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਤ ਏਵ ਲੋਕੇ ਜੀਵਂਤਿ ਪੁਣ੍ਯਭਾਜਸ੍ਤ ਏਵ ਵੈ
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਉਹੀ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਂਪਦੁਦਯਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਪਦੁਦ੍ਗਮਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੁਖ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਾਨੁਦਯੌ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਰ੍ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੌ ਪੁष੍ਪਵਂਤਯੋਃ 4.2.71.
ਸਿਆਣੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਖਿੜਨ ਤੇ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਪਦਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੈਨ੍ਯਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਦ੍ਯਪਿ ਹਿ ਯੇ ਧੀਰਾ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ
ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦਿਲੋਂ ਢਿੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ—
ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਬੁਧਾ ਮਹੇਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ
ਸਿਆਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਖੋਹ ਲਏ ਗਏ, ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆ ਗਏ।
ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭਵਾਨ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਤ੍
ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਂ ਸਮਾਹੂਯ ਕਾਂਤ੍ਯਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੁਂਦਰੀਮ੍
ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀਅਤ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਦੁष੍ਟਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਬੁਰੇ ਸਨ, ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਂ ਲਭਤਾਮਿਂਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਯਾਹਿ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਇੰਦ੍ਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇ; ਤੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾ।
ਅਥ ਚੇਦ੍ਗਰ੍ਵਲੇਸ਼ੋऽਸ੍ਤਿ ਤਦਾਯਾਹਿ ਸਮਾਜਯੇ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੌਲਕਾ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ।
ਇਤਿ ਵਕ੍ਤੁਂ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾ ਮਹਾਮਂਗਲਰੂਪਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਨੇ ਕਹਿਆ।
ਅਤੋ ਯਦੁਚਿਤਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਦ੍ਵਿਧੇਹਿ ਮਹਾਸੁਰ 4.2.71.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਂਸੁਰ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਹਾਕਾਲ੍ਯਾਃ ਸ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍
ਮਹਾਕਾਲੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ—
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਿਨੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਦ੍ਭਾਗ੍ਯਗੌਰਵੈਃ
ਇਹ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਤੇ ਪੂਣਿਆਂ ਕਰਕੇ ਆਈ ਹੈ।
ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਦੇਵਰ੍षਿ ਨृਪਾ ਬਂਦੀ ਕृਤਾ ਮਯਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਯੋਗ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਯੇਹੋਪਤਿष੍ਠਤੇ
ਜਿਸ ਲਈ ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।