ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਦਿਗ੍ਭਾਗਂ ਰਕ੍ਸ਼ਂਤੀ ਵਿਘ੍ਨਸਂਘਤਃ
ਖੇਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਧਾੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਰਾਵਾਰਪ੍ਰਸृਮਰ ਹਸ੍ਤ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਰਿ ਮੋਦਕਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲਾਕੇ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮृਣਾਲਨਾਲਵਤ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਚਰ੍ਵਂਤੀਮਸ੍ਥਿ ਪਾਪਿਨਃ
ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਚਬਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਪਾਲਮਾਲਾਭਰਣਾਂ ਮਹਾਭੀषਣਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਉਹ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀ ਅਕਲੈਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਥੈਵ ਚਰ੍ਮਮੁਂਡੈषਾ ਮਹਾਰੁਂਡਾਪਿ ਤਾਦृਸ਼ੀ
ਜਿਵੇਂ ਕਰਮਮੁੰਡਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਵੀ ਉਸੇ ਜਿਹੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤ ਉਭੇਦੇਵ੍ਯੌ ਮਹਾਬਲੇ
ਇਹ ਦੋਨੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀਆਂ ਖੇਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਲੋਲਾਰ੍ਕਾਦੁਤ੍ਤਰੇ ਸਦਾ
ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਚਲਾਏ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ,
ਚਰ੍ਮਮੁਂਡਾ ਮਹਾਰੁਂਡਾ ਕਥਿਤੇ ਯੇ ਤੁ ਦੇਵਤੇ
ਕਰਮਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਵਾਸਿਭਿਃ 4.2.70.
ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਨੂੰ ਖੇਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸਰ੍ਗਾਨਮੂਰ੍ਘ੍ਨਂਤਿ ਦਦ੍ਯੁਰ੍ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹਾਰੁਂਡਾ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਚ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰੀ, ਸ਼ੁਭਾ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਹੈ।
ਉਪੋषਣਪਰੋ ਧੀਮਾਨ੍ਨਾਰੀਵਾ ਪੁਰੁषੋਪਿ ਵਾ
ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ—
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯ ਏष ਵਿਜਾਨਤਾ
ਅੱਜ ਵੀ, ਜੋ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਹ ਰੀਤ ਅਮਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਿ ਵਾ ਦਿਵਾ
ਅਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਜਾਂ ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ,
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਂ ਦੁਰ੍ਗਾਦੇਵੀ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਵਾਰੁਣੀ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਕਥਂ ਚ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਸਾ ਸੇਵ੍ਯਾ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵੇਤਿ ਮਾਮਿਹ
ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਸੋ।
ਦੁਰ੍ਗਾ ਨਾਮਾਭਵਦ੍ਦੇਵ੍ਯਾ ਯਥਾ ਸੇਵ੍ਯਾ ਚ ਸਾਧਕੈਃ
ਕਿਵੇਂ ਦੁਰਗਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਾਧਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਦੁਰ੍ਗੋ ਨਾਮ ਮਦਾਦੈਤ੍ਯੋ ਰੁਰੁ ਦੈਤ੍ਯਾਂਗਜੋਭਵਤ੍
ਦੁਰਗਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਰੂ ਹਥੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨਾਖਿਲਾ ਲੋਕਾ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃਸ੍ਵਰ੍ਮੁਖਾ ਅਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਭੂਰ, ਭੁਵਹ, ਸਵਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵਯਮਿਂਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਵਯਂ ਚਂਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯਮਃ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰ, ਆਪ ਹੀ ਵਾਯੂ, ਆਪ ਹੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਯਮ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਯਮੀਸ਼ਾਨਰੁਦ੍ਰਾਰ੍ਕ ਵਸੂਨਾਂ ਪਦਮਾਦਦੇ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਈਸ਼ਾਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਰਕ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤਦ੍ਭਯਾਦਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰਮਾਰ੍ਗਕृਤਾਸ੍ਪਦੈਃ
ਕਈ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਬਣਾਏ।
ਅਭੋਕ੍ਸ਼ਿषੁਰ੍ਦੁਰਾਚਾਰਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਣਧਰਮ ਨਾਲ ਭੋਗ ਲਏ।
ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਯਂਤਿ ਤਦ੍ਭਯਾਕੁਲਿਤਾਨ੍ਯਹੋ 4.2.71.
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਨਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਧਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਾਵਿਲੁਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਸੁਕृਤੇਤਰਾਃ
ਧਰਮਕ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਕਰਮ ਮਿਟ ਗਏ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਹੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਤਦ੍ਭਯਾਤ੍ਸੂਤੇ ਤ੍ਵਨੁਪ੍ਤਾਪਿ ਵਸੁਂਧਰਾ
ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਬੀਜ ਨਾ ਪਾਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਫਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਬਂਦੀਕृਤਾਃ ਸੁਰਰ੍षੀਣਾਂ ਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੇਨਾਤਿਦਰ੍ਪਿਣਾ
ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉਸ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲੀਆਂ।
ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਪਿ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਮਾਨਵ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।