ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹੀਪਾਲ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਯਦੇਹਾਂਤਰੇ ਰਾਜਞ੍ਛੂਦ੍ਰਜਾਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਕੇਨਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲੇਨ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਅਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ,
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਨ੍ਯਦੇਸ਼ਾਂਤਰੇ ਗਤਃ
ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਮਨੋਹਾਰਿ ਸ਼ੁਭਂ ਪਂਕਜਕਾਨਨਮ੍
ਉਥੇ ਤੂੰ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ।
ਮਨਸਾ ਚਿਂਤਿਤਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਕਮਲ ਲੈ ਲਵਾਂ।'
ਤਤਃ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭੂਰੀਣਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ
ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਨ ਕੇऽਪਿ ਪ੍ਰਤਿ ਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਲੋਕਾ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਪੀਡਿਤਾਃ
ਪਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਅਕਾਲ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਕਮਲ ਨਹੀਂ ਲਏ।
ਤਤੋ ਦਿਨਾਵਸਾਨੇ ਤੁ ਗੁਹਾਮੇਕਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ 7.3.9.
ਫਿਰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੂੰ ਇਕ ਇਕੱਲੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਕਰ੍ਣਯੋਸ੍ਤੇ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।
ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਣਂ ਤਤਃ
ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਗਿਆ ਤੇ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜਾਗਰਣ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਨਾਗਵਤੀ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰਿਪਰਾਯਣਾ
ਉੱਥੇ ਨਾਗਵਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੇਸ਼ਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੀ ਭਕਤ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦਾਸੀ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ, ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।
ਤਯੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਵੈ ਵੇਸ਼੍ਯੇਯਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਵੈਸ਼ਿਆ—'
ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਤ੍ਰਿਜਾਗਰਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ—
ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਯ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਂ ਨਰਃ
ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਕਾਮੋ ਲਭਤੇ ਕਾਮਾਨ੍ਦੇਵੈਰਪਿ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾਨ੍ ਏਤੇषਾਂ ਮੂਲ੍ਯਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਾਣਾਧਾਰਂ ਸਮਾਚਰ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਚੋਕ੍ਤੋ ਗृਹ੍ਯਮਾਣੇ ਚ ਕਾਂਚਨੇ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੋਨਾ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਉਪਵਾਸੋ ਬਲਾਜ੍ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਨ੍ਨਾਭਾਵਾਦ੍ਵਯੋਰਪਿ 7.3.9.
ਉਪਵਾਸ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਲੋਂ ਮਜਬੂਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਦਂ ਤ੍ਵਯਾऽਦ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਾਂਚਨਮ੍
ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸੋਨਾ ਇਸ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਸਭਾਰ੍ਯੇਣ ਜਾਗਰਂ ਚ ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਾਤ ਜਾਗੋ।
ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਂ ਜਾਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ
ਉਥੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਹੋਇਆ।
ਕੇਦਾਰਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਤਥਾ
ਕੇਦਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕਾਲਾਂਤਰੇਣੈਵ ਕਾਲਧਰ੍ਮਂ ਗਤੋ ਭਵਾਨ੍
ਫਿਰ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਾਧਿਪਤੇਃ ਸੁਤਾ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਦਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜੰਮਿਆ।
ਅਜਪਾਲ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਧਰਣੀਤਲੇ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਂ 'ਅਜਪਾਲਾ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਜ੍ਜਾਤਾ ਭਾਰ੍ਯੇਯਂ ਪ੍ਰਾਣਸਂਮਤਾ
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਜੰਮੀ।
ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਕੇਦਾਰਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ 7.3.9.
ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੇਦਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ—
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕੇਦਾਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਤੈਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਨ, ਕੇਦਾਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਮਿਲਿਆ—
ਗਮਨਾਯ ਮਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਕੇਦਾਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭੂਮਿਪਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੇਦਾਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ।