ਤਮਾਗਤਮਭਿਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਰਘੁਰਾਦਰਤਸ੍ਤਦਾ ਸਪਰ੍ਯ੍ਯਾਸੀਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਪਾਤ੍ਰਵਿਹਿਤਕ੍ਰਿਯਾ
ਜਦ ਉਹ ਆਇਆ, ਰਘੁ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਪੂਜਾਸਂਭਾਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥਾਹਰਣਾਯੈਵ ਦਤ੍ਤਸਰ੍ਵਸ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦੱਖਣਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾऽਬ੍ਰਵੀਦੇਨਂ ਵਿਨਯਾਦ੍ਵਿਹਿਤਾਂਜਲਿਃ
ਇੱਕ ਪਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਯਾਵਦ੍ਯਤਿष੍ਯੇ ਭਗਵਨ੍ਭਵਦਰ੍ਥਾਰ੍ਥਮੁਚ੍ਚਕੈਃ ।। 2.8.4.
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਚ ਰਘੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਬੇਰਵਿਜਿਗੀषਯਾ
ਫਿਰ ਰਘੁ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਤਮਾਯਾਂਤਂ ਕੁਬੇਰੋऽਥ ਵਿਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਵਚਨੋਦਿਤੈਃ
ਜਦ ਉਹ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਵृष੍ਟਿਰਭੂਦ੍ਯਤ੍ਰ ਸਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਖਨਿਰੁਤ੍ਤਮਾ
ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮੈ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਤਾਂ ਰਘੁਃ ਖਨਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਰਘੁ ਨੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਖਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜ੍ਞੇ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਯਦ੍ਗੁਣਾਧਿਕਃ
ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਸਨ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਇਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਖਨਿਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਮਨੋਭੀष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਾ
ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਯਾਦਤ੍ਰ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਸਦਾ
ਇਥੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਨਿਜਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਗੁਰੋਰਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਾ ਸ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਥ ਸ਼ੇषਂ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਤਦ੍ਧਨਮ੍ 2.8.4.
ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਣ ਲੱਗਾ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਖਨੇਰ੍ਜਾਤਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਨਿਜਂ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਕੌਤ੍ਸਂ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਕਉਤਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਬਹੁ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਵਾਂਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ ਦਿਵ੍ਯਜ੍ਞਾਨਲੋਚਨਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਦਿਵਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਨਿਜਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤਪੋ ਦੁਰ੍ਗਂ ਚਕਾਰ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵ੍ਰਤੀ
ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਆਗਤ੍ਯ ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਕ੍ਰਾਂਤ ਉਚ੍ਚੈਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪਾਯਸਂ ਸ਼ੁਚਿ ਚੋष੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤ੍ਤਿਨੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ: 'ਭੁੱਖੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ, ਸਾਫ ਤੇ ਗਰਮ ਖੀਰ ਦੇਵੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ—
ਤਦਾਦਾਯੋਤ੍ਥਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ੍ਤਂ ਵਿਲੋਕਯਨ੍
ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਉਠਿਆ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਹਸ੍ਵ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਕ ਪਲ ਸਬਰ ਕਰ, ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਜਗਾਮੈਵ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤਦਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਨਿष੍ਠਸ੍ਤਦਾ ਸਾਨੁਰਿਵਾऽਚਲਃ 2.8.5.
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਅਟਲ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਪਰੋ ਮੁਨਿਃ ਕੌਤ੍ਸੋ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਕਉਤਸ, ਜੋ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਗਤਕਲ੍ਮषਃ
ਫਿਰ, ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗਤੇ ਮੁਨਿਵਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਪੋਨਿਧਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ—
ਸ ਵਿਸृष੍ਟੋ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਗृਹਂ ਵ੍ਰਜ ਯਤਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਦੱਖਣਾ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ। ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਦੱਖਣਾ ਹੈ; ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਹੇ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ।'