ਕਥਯਿਤ੍ਵੇਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਕृਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ।
ਮਹਾਮਹੋਤ੍ਸਵੋ ਜਾਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਕੁਂਭਜ
ਉਸੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਇਆ।
ਯਤ੍ਰਚ੍ਛਤ੍ਰੀਕृਤੋ ਦੈਤ੍ਯਃ ਸ਼ੂਲਮਾਰੋਪ੍ਯ ਭੂਤਲੇ
ਉਥੇ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ੂਲ 'ਤੇ ਚੁਕ ਕੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਂਡੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਕਾਕਾ ਹਂਸਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ ।। 4.2.68.
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਾਂਵੇ ਹੰਸ ਬਣ ਗਏ।
ਏਕਦਾ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸੇ ਤੁ ਚੈਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾऽਭਵਤ੍ਪੁਰਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸ ਵਿਖੇ, ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਹੁਦੇਵਲਕੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮਿਲਨ੍
ਬਹੁਤ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਥੇ ਇਕੱਠ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੇਖੀ।
ਬਲਿਪੁष੍ਟੈਰਪੁष੍ਟਾਂਗਾ ਰਟਤਃ ਕਰਟਾਃ ਕਟੁ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਹੱਡ ਪੱਕੇ ਤੇ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੇ ਹਨ੍ਯਮਾਨਾ ਨ੍ਯਪਤਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਂਡੇ ਨਭੋਂਗਣਾਤ੍
ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਓਹੀ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਵਂਤਸ੍ਤਤ੍ਰਤ੍ਯਾ ਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਮਿਲਿਤਾ ਜਨਾਃ
ਉਥੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇਕੱਠ ਹੋਏ ਲੋਕ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਅਸ੍ਮਾਸੁ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੇषੁ ਕਾਕਾਃ ਕੁਂਡੇਤ੍ਰ ਯੇ ਪਤਨ੍
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਂਵੇ ਜੋ ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ—
ਹਂਸਤੀਰ੍ਥਂ ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸ ਸਮੀਪਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਹੰਸਤੀਰਥ ਨਾਂ ਪਈ।
ਅਤੀਵ ਮਲਿਨਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਹਾਮਲਿਨ ਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਹੁਤ ਮੈਲੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੈਲੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ—
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਸਦੈਵ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਤਵ੍ਯਂ ਹਂਸਤੀਰ੍ਥਕੇ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੰਸਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਲਿਂਗਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਮੁਨੇ ਸਂਤਿ ਪਦੇਪਦੇ 4.2.68.
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਲਿੰਗ ਹਨ, ਹੇ ਮুনি।
ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ,
ਜਪੋ ਦਾਨਂ ਤਪੋ ਹੋਮਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਦੇਵਤਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਜਪ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਹੋਮ, ਤਰਪਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—
ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਨਾਦਿਸਂਸਿਦ੍ਧਮੇਤਤ੍ਕਲਸ਼ਸਂਭਵ
ਇਹ ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ।
ਏਤਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਲਿਂਗਾਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੁਗੇਯੁਗੇ
ਇਹ ਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਂਸਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪਰਿਤੋ ਲਿਂਗਾਨਾਮਯੁਤਂ ਮੁਨੇ
ਹੰਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਹੇ ਮুনি, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲਿੰਗ ਹਨ।
ਏਕੈਕਂ ਸਿਦ੍ਧਿਦਂ ਨृਣਾਮਵਿਮੁਕ੍ਤਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਮਸ਼ੇਸ਼ਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਲੋਮਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਲੋਮਸ਼ੇਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਮਾਲਤੀਸ਼ਂ ਸ਼ੁਭਂ ਲਿਂਗਂ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸੋਤ੍ਤਰੇ ਮਹਤ੍
ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਮਾਲਤੀਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਅਂਤਕੇਸ਼੍ਵਰ ਸਂਜ੍ਞਂ ਚ ਲਿਂਗਂ ਤਦ੍ਰੁਦ੍ਰਦਿਕ੍ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਅੰਤਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਜਨਕੇਸ਼ਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਜ੍ਞਾਨਦਂ ਪਰਮ੍ 4.2.68.
ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ, ਜਨਕੇਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦੁਤ੍ਤਰੇ ਮਹਾਮੂਰ੍ਤਿਰਸਿਤਾਂਗੋਸ੍ਤਿ ਭੈਰਵਃ
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਭੈਰਵ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁष੍ਕੋਦਰੀ ਚ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵੀ ਵਿਕਟਲੋਚਨਾ
ਉਥੇ ਹੀ, ਸ਼ੁਸ਼ਕੋਦਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵੋਸ੍ਤਿ ਵੇਤਾਲਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਨੈਰ੍ऋਤੇ
ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੈਰਤਿ ਵੱਲ, ਅਗਨਿਜਿਹਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵੇਤਾਲ ਹੈ।
ਵੇਤਾਲਕੁਂਡਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਵਿਘਾਤਕृਤ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਵੇਤਾਲਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵੇਤਾਲਕੁਂਡੇ ਸੁਸ੍ਨਾਤੋ ਵੇਤਾਲਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ
ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਤਾਲਕੁੰਡ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵੇਤਾਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ,