ਯਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਮਾਗਤਾ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਮਿਤਿਹਾਸ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੱਚਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣ।
ਅਜਪਾਲੋ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਅਜਪਾਲਾ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਨ ਹਸ੍ਤਿਨੋ ਨ ਪਾਦਾਤਾ ਨ ਚਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹਾਥੀ ਸੀ, ਨਾ ਪੈਦਲ ਫੌਜ, ਨਾ ਘੋੜਸਵਾਰ।
ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਕਰਂ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯੋਥਾਧਿਕਂ ਨृਪ
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਜਾਤਾਪਰਾਧੋ ਭੂਪृष੍ਠੇ ਜਾਯਤੇ ਚੇਤ੍ਕਥਂਚਨ
ਜੇ ਕਦੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ,
ਏਵਮਸ੍ਯ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਭੂਤਲੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਕਾਮਂ ਵਰ੍षਤਿ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਸਸ੍ਯਾਨਿ ਰਸਵਂਤਿ ਚ
ਮੀਂਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਕੇਨਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲੇਨ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਃ 7.3.9.
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਆਏ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਏਵਂ ਸਂਪੂਜਿਤਸ੍ਤੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਨृਪ ਰਾਜਰ੍षੀਣਾਂ ਕਥਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਦੇਵਰ੍षੀਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
ਤਤਃ ਕਥਾਵਸਾਨੇ ਤੁ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ,
ਤ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ।
ਕੌਤੁਕਂ ਹृਦਿ ਮੇ ਜਾਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ
ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ਯਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋਵੇ।
ਨਿष੍ਕਣ੍ਟਕਂ ਸਦਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਰ ਚਾਹਤ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਨ ਦੀਨੋ ਨ ਚ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਗ੍ਰਸ੍ਤੋ ਨ ਕੋऽਪਿ ਚ
ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਹ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਨਾਹ ਦੁੱਖੀ, ਤੇ ਨਾਹ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੋਗ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰੀਯਂ ਮਮ ਸਾਧ੍ਵੀ ਚ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਸੀ ਅਨਯਾ ਚਿਂਤਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ ਤੇ ਜਾਨੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਕਿਂ ਦਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਵ੍ਰਤਯਾਗਸ੍ਯ ਵਾ ਮੁਨੇ 7.3.9.
ਕੀ ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੈ ਜਾਂ ਵਰਤ ਤੇ ਯਗ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ?
ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਕृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪੁੰਨ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹੀਪਾਲ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਯਦੇਹਾਂਤਰੇ ਰਾਜਞ੍ਛੂਦ੍ਰਜਾਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਕੇਨਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲੇਨ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਅਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ,
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਨ੍ਯਦੇਸ਼ਾਂਤਰੇ ਗਤਃ
ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਮਨੋਹਾਰਿ ਸ਼ੁਭਂ ਪਂਕਜਕਾਨਨਮ੍
ਉਥੇ ਤੂੰ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ।
ਮਨਸਾ ਚਿਂਤਿਤਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਕਮਲ ਲੈ ਲਵਾਂ।'
ਤਤਃ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਭੂਰੀਣਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ
ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਨ ਕੇऽਪਿ ਪ੍ਰਤਿ ਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਲੋਕਾ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਪੀਡਿਤਾਃ
ਪਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਅਕਾਲ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਕਮਲ ਨਹੀਂ ਲਏ।
ਤਤੋ ਦਿਨਾਵਸਾਨੇ ਤੁ ਗੁਹਾਮੇਕਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ 7.3.9.
ਫਿਰ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤੂੰ ਇਕ ਇਕੱਲੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਕਰ੍ਣਯੋਸ੍ਤੇ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ।