ਪਦ੍ਮਰਾਗੇਂਦ੍ਰਨੀਲਾਨਾਂ ਸ਼ਾਲੀਨਾਃ ਸ਼ਾਲਭਂਜਿਕਾਃ
ਅਤੇ ਲਾਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਥੰਮ ਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ,
ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਸ੍ਫਟਿਕਨਿਰ੍ਮਾਣ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣ ਪਦ੍ਮਸ਼ਿਲਾਤਲੇ
ਚਮਕਦੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ, ਕੋਮਲ ਕਮਲ-ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਹਨ,
ਆਰਕ੍ਤਪੀਤਮਂਜਿष੍ਠ ਨੀਲਕਿਰ੍ਮੀਰਵਰ੍ਣਕੈਃ
ਜਿੱਥੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਲਾਲ, ਪੀਲਾ, ਮੰਜਿਠ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਛਟਾ ਹੈ,
ਦृਕ੍ਪਿਚ੍ਛਿਲਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯਂਤੇ ਮਾਣਿਕ੍ਯਸ੍ਤਂਭਰਾਜਯਃ
ਮਾਣਕ ਦੇ ਥੰਮ, ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਫਿਸਲਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ,
ਰਤ੍ਨਾਕਰੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਗਣਾ ਰਤ੍ਨੋਚ੍ਚਯਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰਤਨ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਪਾਤਾਲਤਲਤੋ ਨਾਗਾਨਾਂ ਕੋਸ਼ਵੇਸ਼੍ਮਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ,
ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯਤ੍ਰ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਵਦ੍ਰਿਕੂਟਤਃ 4.2.66.
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ, ਪੌਲਸਤਿਆ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਪ ਆਇਆ,
ਪ੍ਰਾਸਾਦਨਿਰ੍ਮਿਤਿਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵੀਪਾਂਤਰਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਭਗਤ ਵੀ ਆ ਗਏ,
ਚਿਂਤਾਮਣਿਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯਤ੍ਰ ਕਮਰ੍ਣੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣੇ
ਜਿੱਥੇ ਚਿੰਤਾਮਣਿ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਲਈ ਹੈ,
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਪਤਾਕਾਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਮਹੀਰੁਹਃ
ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਲਹਿਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਖੜੇ ਹਨ,
ਅਬ੍ਧਯੋ ਯਤ੍ਰ ਸਤਤਂ ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰੇਕ੍ਸ਼ੁਸਰ੍ਪਿषਾਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਦਾ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਯਤ੍ਰ ਕਾਮਦੁਘਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਨਪਯੇਨ੍ਮਧੁਧਾਰਯਾ
ਜਿੱਥੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਧੂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਗਂਧਸਾਰਰਸੈਰ੍ਯਂ ਚ ਸੇਵਤੇ ਮਲਯਾਚਲਃ
ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮਲਯਾਚਲ ਪਹਾੜ ਸੁਗੰਧੀ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸ਼ਂਕਰਾਲਯੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਾਮਾਤੁਰਦ੍ਰਿਰਾਟ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤਾ ਦੀ ਉਹ繁ਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ
ਤਸ੍ਮੈ ਕਾਰ੍ਪਟਿਕਾਯਾਥ ਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਤੋषਿਕਮ੍
ਉਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਉਵਾਚੇਤਿ ਮਨਸ੍ਯੇਵ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ 4.2.66.
ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਯਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ 4.2.66.
ਜਿਸਦਾ ਦੇਸ਼ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਸੁਪਰ੍ਵਣਿ ਸੁਪਾਤ੍ਰਾਯ ਸੁਤਾਥ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਧਿਕਮ੍ 4.2.66.
ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਤੇ, ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ, ਵਧੀਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਧੀ—
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਂਡਵਦ੍ਭੂਮੌ ਕृਤਾਂਜਲਿਪੁਟੌ ਗਣੌ 4.2.66.
ਭੂਮਿ ਉੱਤੇ ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੇਵਕ—
ਉਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੇਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਕਦਂਬਕੁਸੁਮਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ 4.2.66.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਮਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਰਤ੍ਨਭੂਤਂ ਮਹਾਲਿਂਗਂ ਯਤ੍ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕੋਸ੍ਯ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਕੇਨੈਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਇਹ ਲਿੰਗ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ?
ਰਤ੍ਨੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਮੁਨੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਰਤਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨਾਮਾਪਿ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਤ੍ਰਯਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੈਲਰਾਜੇਨ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪੁਂਜੀਕृਤਾਨ੍ਯਹੋ
ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੋ ਰਤਨ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ—
ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਮਯਂ ਲਿਂਗਂ ਜਾਤਂ ਤਤ੍ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ, ਨੇਕ ਆਤਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ।
ਤਲ੍ਲਿਂਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਜ੍ਞਾਨਰਤ੍ਨਮਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਤਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਮਯਂ ਲਿਂਗਮਾਵਿਰ੍ਭੂਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ਮੁਨੇ
ਜਿੱਥੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ—