ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਕੋਟੇਸ਼ਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਵਾਪੀ 'ਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਕਰਕੋਟੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ—
ਕਰ੍ਕੋਟ ਨਾਗੋ ਯੈਰ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤਦ੍ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋਦਕੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਾਪੀ 'ਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰਕੋਟਾ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—
ਕਰ੍ਕੋਟੇਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਧੁਂਧੁਮਾਰੀਸ਼੍ਵਰਾਭਿਧਮ੍
ਕਰਕੋਟ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਧੁੰਧੁਮਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੂਰਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਤਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੁਰੂਰਵੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਦਿਗ੍ਗਜੇਨਾਰ੍ਚਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੇਨ ਤਤ੍ਪੁਰਃ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅੱਗੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰਸ਼੍ਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਾਖ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪੁਰੋ ਭਾਸਤੇ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਾ ਮਹਾਗੌਰੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ 4.2.66.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੌਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ ਹੈ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਗਣੌ ਹੁਂਡਨਮੁਂਡਨੌ
ਵਰਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਦੋ ਗਣ ਹਨ — ਹੁੰਡਣ ਤੇ ਮੁੰਡਣ।
ਤੌ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੌ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨ ਹੇਤਵੇ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਇਲ੍ਵਲਾਰੇ ਕਥਾਮੇਕਾਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭਵ
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਲਵਾਲਾਰ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਏਕਦਾਦ੍ਰੀਂਦ੍ਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮੇਨਾ ਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਮੇਨਾ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਵਿਵਾਹਸਮਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਗੌਰ੍ਯਾ ਗਿਰੀਸ਼੍ਵਰ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਗੌਰੀ ਲਈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ—
ਸ ਵृषੇਂਦ੍ਰਗਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਭਸ੍ਮੋਰਗ ਵਿਭੂषਣਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਭਸਮ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਏ।
ਅष੍ਟੌ ਯਾ ਮਾਤਰੋ ਦृष੍ਟਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਪ੍ਰਭृਤਯਃ ਪ੍ਰਿਯ
ਉਹ ਅੱਠ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਹੈ, ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਤਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਨ ਕੋਪ੍ਯਨ੍ਯੋਸ੍ਤ੍ਯਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਲਈ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਦਪਤ੍ਯਪ੍ਰਿਯੋ ਗਿਰਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨਿਤਰਾਂ ਬਾਧਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤਦਦृष੍ਟ੍ਯਗ੍ਨਿਦੂषਿਤਮ੍ ।।4.2.66.
ਉਹ ਪਿਆਰ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਾ ਗੌਰੀ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਮਮ ਸਦ੍ਮਤਃ
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਗੌਰੀ ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਚਲੀ ਗਈ,
ਤਦਾਲਾਪਾਮृਤਧਯੌ ਨ ਮੇ ਸ਼ਬ੍ਦਗ੍ਰਹੌ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਉਸਦੀ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਪਿਆਰੀ।
ਜੈਵਾਤृਕੀ ਯਤੋਹ੍ਨਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੂਰੀਭੂਤਾ ਦृਸ਼ੋਰ੍ਮਮ
ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਦਾਯ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਰਤਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਕਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਕਿਯਂਤ੍ਯਪਿ ਚ षਣ੍ਮੁਖ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਛੇ-ਮੁਖੀ, ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਰਤਨ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹਨ?
ਤੁਲਾ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਾਨਾਂ ਤੁ ਕੋਟਿਦ੍ਵਯ ਪਰੀਮਿਤਾਃ
ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਤੋਲ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਨਵਲਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਂ ਵਿਪ੍ਰ षਡਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸੁਤੇਜਸਾਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਛੇ-ਮੁਖੀ ਰਤਨ ਨੌ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ।
ਕੋਟਯਃ ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਣਾਂ ਪਂਚਾਵੈਹਿ ਤੁਲਾ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਤੋਲ ਹਨ।
ਤਥਾ ਗੋਮੇਦ ਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਲਕ੍ਸ਼ਮਿਤਾ ਮੁਨੈ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਮੇਦ ਰਤਨ ਵੀ ਤੋਲ ਕੇ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਗਰੁਡੋਦ੍ਗਾਰਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁਲਾਃ ਪ੍ਰਯੁਤਸਂਮਿਤਾਃ 4.2.66.
ਗਰੁੜ ਵਲੋਂ ਉਗਲੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਤੋਲ ਚਾਲੀ ਲੱਖ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਂਗਾਭਰਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਅੱਠ ਭਾਂਤੀਆਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਚਾਮਰਾਣਿ ਚ ਭੂਯਾਂਸਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯਾਮੋਦਵਂਤਿ ਚ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਾਮਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪਿ ਸਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭੂਧਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਚੱਲ ਪਏ।