ਤਤ੍ਰੈਵ ਕੁਕ੍ਕੁਟੇਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਲਿਂਗਂ ਵਾਪੀਸਮੀਪਗਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ, ਵਾਪੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੁੱਕੁਟੇਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਵਾਪੀਤਟੇ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੇਠ ਵਾਪੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਸ਼ੁਭ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਪਿਤਾਮਹੇਸ਼ਾਨ੍ਨੈਰ੍ऋਤ੍ਯਾਂ ਪੂਜਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪਿਤਾਮਹੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨੈਰਿਤ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਿ ਪੁਣ੍ਯਜਨਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਲਿਂਗਾਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਪੁਣ੍ਯਜਨਾ ਨਾਮਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੇਠੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਵਾਸੁਕਿਕੁਂਡੇ ਚ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਉਥੇ ਵਾਸੁਕੀ ਦੇ ਕੁੰਡ 'ਚ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਵਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਃ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਾਗਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਕੁਂਡੇ ਵਾਸੁਕਿਸਂਜ੍ਞਿਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡ 'ਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਾਗਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਰ੍षਾਸੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈ 4.2.66.
ਨਾਗ ਪੰਚਮੀ ਨੂੰ, ਉਥੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕੁਣ੍ਡਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਭਾਗੇ ਲਿਂਗਂ ਵੈ ਤਕ੍ਸ਼ਕੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਤਕਸ਼ਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੈ।
ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇ ਭਾਗੇ ਕੁਣ੍ਡਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਮ ਦਾ ਕੁੰਡ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕੁਣ੍ਡਾਦੁਤ੍ਤਰੇ ਭਾਗੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰਃ ਸਦਾ
ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਕismet ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੈਰਵਸ੍ਯ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ਵੈ ਸਾਧਕਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍
ਉਹ ਭੈਰਵ ਦਾ ਮਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਚਣ੍ਡੀ ਮਹਾਮੁਣ੍ਡਾ ਭਕ੍ਤਵਿਘ੍ਨੋਪਸ਼ਾਂਤਿਦਾ। ਬਲਿਪੂਜੋਪਹਾਰਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ੍ਵਾਭੀष੍ਟਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਉਥੇ ਚੰਡੀ ਮਹਾਮੁੰਡਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਬਲੀ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਇੱਛਾ-ਪੂਰੀ ਲਈ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਕੋਈ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਮਹਾਂਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਹਾਮੁਣ੍ਡਾ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਚਤੁਃਸਾਗਰਵਾਪਿਕਾ
ਮਹਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਚਤੁਰਸਾਗਰ ਨਾਮ ਦੀ ਵਾਪੀ ਹੈ।
ਮਹਾਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਚਤੁਃਸਾਗਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਚਤੁਰਸਾਗਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਪੂਜਿਤਾਨਿ ਦਹਂਤ੍ਯਘਮ੍
ਉਸ ਵਾਪੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਪੂਜੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰਸ੍ਯ ਵृषਭੇਣੈਵ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਿਤਃ 4.2.66.
ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਝ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵृषੇਸ਼੍ਵਰਾਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਗਂਧਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਵੱਝੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਗੰਧਰਵੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਗਂਧਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਗੰਧਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ—
ਕਰ੍ਕੋਟਨਾਮਾ ਨਾਗੋਸ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਪੂਰ੍ਵਤਃ
ਗੰਧਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਕਰਕੋਟਾ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਗ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਕੋਟੇਸ਼ਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਵਾਪੀ 'ਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਕਰਕੋਟੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ—
ਕਰ੍ਕੋਟ ਨਾਗੋ ਯੈਰ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤਦ੍ਵਾਪ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤੋਦਕੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਾਪੀ 'ਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰਕੋਟਾ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—
ਕਰ੍ਕੋਟੇਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਾਂ ਤੁ ਧੁਂਧੁਮਾਰੀਸ਼੍ਵਰਾਭਿਧਮ੍
ਕਰਕੋਟ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਧੁੰਧੁਮਾਰੀਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੂਰਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਲਿਂਗਂ ਤਦੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੁਰੂਰਵੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਦਿਗ੍ਗਜੇਨਾਰ੍ਚਿਤਂ ਲਿਂਗਂ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੇਨ ਤਤ੍ਪੁਰਃ
ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅੱਗੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰਸ਼੍ਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਾਖ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪੁਰੋ ਭਾਸਤੇ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਾ ਮਹਾਗੌਰੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ 4.2.66.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੌਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਜਯਭੈਰਵੀ ਹੈ।
ਵਰਣਾਯਾਸ੍ਤਟੇ ਰਮ੍ਯੇ ਗਣੌ ਹੁਂਡਨਮੁਂਡਨੌ
ਵਰਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਦੋ ਗਣ ਹਨ — ਹੁੰਡਣ ਤੇ ਮੁੰਡਣ।
ਤੌ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੌ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨ ਹੇਤਵੇ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਸ੍ਕਂਦ ਉਵਾਚ ਇਲ੍ਵਲਾਰੇ ਕਥਾਮੇਕਾਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭਵ
ਸਕੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਲਵਾਲਾਰ, ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।