ਕਾਥੀਂ ਸਂਕਾਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਨਾਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ—
ਆਨਂਦਕਾਨਨੇ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਜ੍ਵਲਦ੍ਦਾਵਾਨਲੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਥੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤਪਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਾਂ।
ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਤਤਂ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯष੍ਟਵ੍ਯੋਹਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ।। ਜੇਤਵ੍ਯੌ ਕਲਿਕਾਲੌ ਚ ਰਂਤਵ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰਂਗਨਾ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਲਿਯੁਗ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਮਣੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਕਾਸ਼ੀਂ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯੋ ਨ ਮਾਂ ਪਰਿਸੇਵਤੇ
ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਧਨ੍ਯਾ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕਾਸ਼ਿਵਾਸਿਨਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੜੇ ਧਨਿਆ ਹਨ।
ਦਾਤਵ੍ਯੋ ਵੋ ਵਰਃ ਕੋਤ੍ਰ ਵ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮੇ ਯਥਾਰੁਚਿ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ; ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਲੈ ਲਓ।
ਇਤਿ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼ਾਨਮੁਖਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਜਾਂ ਸੁਧਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੇਸ਼ਾਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰੂਪ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ—
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਊਚੁਃ ਉਮਾਪਤੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਵਰ ਏष ਨਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਮਾਪਤੀ, ਮਹੇਸ਼ਾਨਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਵਰ ਹੈ—
ਵਚਨਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ਾਪੋ ਮਾ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਵਿਹ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤਵ ਪਾਦਾਬੁਂਜਦ੍ਵਂਦ੍ਵੇ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤੁ ਨਃ 4.2.64.
ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਰਹੇ।
ਕਿਮਨ੍ਯੇਨ ਵਰੇਣੇਸ਼ ਦੇਯ ਏष ਵਰੋ ਹਿ ਨਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਅਸਲ ਵਰ ਹੈ।
ਤਵ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਕृਤ੍ਯਾਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਿਤੈਃ
ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਾਂਗ ਕਰਾਂਗੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਤਥਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਪਿਨਾਕਿਨਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਨਾਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।'
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਨਿਸ਼ਾਮਯਤ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੋ।'
ਸੇਵ੍ਯੋਤ੍ਤਰਵਹਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਲਿਂਗਮਰ੍ਚ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਣ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਦਮੇਵ ਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਇਹੀ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਨਸਾਪਿ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਨੋਤ੍ਰ ਵਿਜਿਗੀषੁਣਾ
ਇੱਥੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਪਰਿਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਂਤਰ੍ਗੇਹੇ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਪੈਸ਼ਾਚ੍ਯਨਰਕਾਵਹਮ੍
ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਆਤਮਾ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਵਾਲੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਭਿਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਮृਜ੍ਯਤੇ 4.2.64.੭੦. ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਪੈਸ਼ਾਚੀਂ ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ; ਭਾਵੇਂ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਜਨਮ ਮਿਲੇ ਤੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।
ਪੁਨਰਤ੍ਰੈਵ ਨਿਵਸਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਇਥੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
(ਸਂਪ੍ਰਾਂਤੇ) ਦੁष੍ਕृਤਾਨਿ ਵਿਧਾਯੇਹ ਬਹਿਃ ਪਂਚਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ
ਇਥੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮੇ ਗਣਾਃ ਸਂਤਿ ਘੋਰਾ ਵਿਕृਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਮੇਰੇ ਯਾਮਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬੜੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਅਕਲਾਂ ਹਨ।
ਨਯਂਤ੍ਯਨੂਪਪ੍ਰਾਯਾਂ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਦੁਰਾਸਦਾਮ੍
ਉਹ ਗਲਤ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਲੌਕਾਭਿਃ ਸਪਕ੍ਸ਼ਾਭਿਰ੍ਦਂਦਸ਼ੂਕੈਰ੍ਜਲੋਦ੍ਭਵੈਃ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲੌਕਾਂ, ਪੰਖ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਯਾਮੈਰ੍ਹਿਮਰ੍ਤੌ ਤੇ ਨੀਯਂਤੇऽਦ੍ਰੌ ਹਿਮਾਲਯੇ
ਫਿਰ ਸਰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਯਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਰੁਸ੍ਥਲੇ ਤਤੋ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਵਾਰਿਵृਕ੍ਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਰਮੀ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਪਾਣੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਦਰੱਖਤ।
ਕ੍ਲੇਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤੇ ਗਣੈਰੁਗ੍ਰੈਰ੍ਯਾਤਨਾਭਿਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਦਯਂਤਿ ਤੇ ਯਾਮਾਃ ਕਾਲਰਾਜਾਂਤਿਕੇ ਤਤਃ 4.2.64.
ਫਿਰ ਯਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषਾਰ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਲਗ੍ਨਪृष੍ਠੋਦਰਤ੍ਵਚਃ
ਉਹ ਨੰਗੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।